Giáo dục tinh hoa


ThuyHuxemvangamTHỦY HỬ XEM VÀ NGẪM

Hoàng Kim

Thủy Hử là bộ sách tinh hoa của văn học cổ điển Trung Quốc, đã được xây dựng thành phim Tân Thủy Hử 86 tập, được thuyết minh bởi VTV1, VTV2, VTV3 rất nổi tiếng. Tháng năm này có kỳ nghỉ lễ dài nên tôi xem lại và chép về trang nhà để thỉnh thoảng thưởng thức.

Mao Trạch Đông sinh thời yêu quý mãnh liệt văn học cổ đại Trung Quốc, đặc biệt là Thủy Hử và Tam Quốc Diễn Nghĩa. Ông cũng là người thực hành khá nhuần nhuyễn và vận dụng vào thực tiễn sâu sắc và linh hoạt những điều học và suy ngẫm. Đối với mỗi bộ sách cổ điển nổi tiếng, ông không những thuộc lâu, mà còn có những kiến giải độc đáo. Mao Trạch Đông khi đọc lại Thuỷ Hử, thường vừa nghe, vừa cảm thụ, suy xét và bình luận. Điều này đã làm dấy lên sự kiện “Bình Thủy Hử” năm 1975, tạo nên một chấn động đặc biệt to lớn tại Trung Quốc.

Phim Tân Thủy Hử thực sự hay. Tập 85, tập 1 và tập 86 ẩn chứa nhiều  giá trị triết học nhân văn sâu sắc thật thấm thía, rất nên xem kỹ nhiều lần.Thủy Hử xem và ngẫm, tôi yêu thích nhất nhân vật Yến Thanh Tiểu Ất là người có nhân cách, tài năng và minh triết thật đáng khâm phục. Đời người, ai cũng có những thời khắc và năm tháng quyết định đến vận mệnh và tương lai của mình. Quyết định Yến Thanh là bài học sáng suốt.

Bậc minh triết tỉnh thức an nhiên nhìn tỏ trời xanh và nhắm mắt bình tâm thấu hiểu. Giấc mơ hạnh phúc và đường về đích nằm ngay ở dưới chân mình:

Nhắm mắt lại đi em.
Để thấu hiểu giấc mơ hạnh phúc.
Trời thanh thản xanh
Đêm nồng nàn thở
Ta có nhau trong cuộc đời này …
Ngày mới an lành

Hoàng Kim

Hay-di-ve-phia-mat-troi
Hãy đi về phía mặt trời

Thủy Hử 2011  86 tập, thuyết minh VTV1, VTV2, VTV3
Thủy Hử 2011 tập 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10
Thủy Hử 2011 tập 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20
Thủy Hử 2011 tập 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30
Thủy Hử 2011 tập 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40
Thủy Hử 2011 tập 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50
Thủy Hử 2011 tập 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60
Thủy Hử 2011 tập 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70
Thủy Hử 2011 tập 71, 72, 73, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80
Thủy Hử 2011 tập 81, 82, 83, 84, 85, 86,   

TrangTu

9 BÍ QUYẾT TRANG TỬ NHÌN NGƯỜI TUYỆT DIỆU 

Hoàng Kim sưu tầm

  1. Xa cách giúp nhìn ra trung thành
  2. Thân cận giúp nhìn ra giáo dưỡng
  3. Việc phức tạp giúp nhìn ra năng lực
  4. Việc đột xuất giúp nhìn ra mưu trí
  5. Việc gấp gáp giúp nhìn ra tín nghĩa
  6. Tiền bạc giúp nhìn ra nhân nghĩa
  7. Lúc nguy khốn giúp nhìn ra khí tiết
  8. Lúc say rượu giúp nhìn ra phép tắc
  9. Chỗ gặp gỡ tụ hội giúp nhìn ra thái độ làm người

Nam Hoa kinh là cuốn sách triết học nổi tiếng do nhà triết học Trang Tử viết vào thời Chiến Quốc. Trong sách có đoạn: “Lòng người sâu thẳm hơn sông núi, khó biết hơn trời, vì trời còn có hạn kỳ: xuân, hạ, thu, đông, sớm mai, chiều tối, nhưng người thì bề ngoài kín đáo mà tình cảm sâu thẳm khó dò. Thế nên có nhiều kẻ bề ngoài đôn hậu mà ngầm kiêu căng tự mãn; bề ngoài giỏi giang nhưng bản chất bất tài; bề ngoài thận trọng cố chấp mà thấu tình đạt lý; bề ngoài kiên cường nhưng bản chất nhu nhược; bề ngoài hoà hoãn nhưng bản chất hung tàn”. Vậy làm thế nào để nhìn người cho chuẩn xác? Trang Tử trong Nam Hoa kinh đã khái quát 9 bí quyết tuyệt diệu để nhìn người mang  ý nghĩa nhân sinh sâu sắc và có tính ứng dụng rất cao cho đến tận ngày nay.

1. Xa cách giúp nhìn ra trung thành

Khoảng cách là thước đo lòng người, nới rộng khoảng cách sẽ có thể hiểu rõ về nhau hơn. Giữ một chút khoảng cách với ai đó để nhìn xem người ấy có thực sự quan tâm bạn hay không. Nếu tình cảm đủ vững chắc thì khoảng cách và thời gian không bị phai nhạt. Tuy nhiên, loại khảo sát này không được lạm dụng, nếu không cái được chẳng bù nổi cái mất!

2. Thân cận giúp nhìn ra giáo dưỡng

“Ở lâu mới biết lòng người”, hai người thường xuyên ở cùng một chỗ sẽ hiểu rất rõ ưu khuyết điểm cũng như văn hóa giáo dục của nhau. Quan sát cách nói chuyện và hành vi ứng xử của người ấy trong quá trình quen biết lâu dài, nếu luôn lễ độ, quý trọng, yêu thương, có giáo dục và kiến thức văn hóa thì người bạn đó rất đáng kết giao!

3. Việc phức tạp giúp nhìn ra năng lực

Giao việc phức tạp cho người cần đánh giá để xem người ấy có giữ chữ tín và thu xếp công việc gọn gàng thỏa đáng hợp tình hợp lý hay không. Người có năng lực và có khả năng chịu được áp lực, không bị rối loạn hành vi khi phức tạp khó khăn, có phương pháp làm việc thích hợp và đạt kết quả tốt là người rất đáng tin cậy,

4. Việc đột xuất giúp nhìn ra mưu trí

Gặp việc đột xuất sẽ đánh giá được trình độ năng lực của một người về tốc độ phản ứng và khả năng khống chế cảm xúc của người đó. Khi bị bất ngờ mà không rối trí, biết bình tĩnh ứng phó chặt chẽ và hợp lý mưu trí và hiệu quả . Đó là người tài trí thông tuệ..

5. Việc gấp gáp giúp nhìn ra tín nghĩa

Lúc hoạn nạn gấp gáp nhìn phản ứng giúp đỡ có đáp ứng đúng lúc và ổn thoả hay không sẽ hiểu rõ lòng người. Người coi trọng bạn thì khi đột nhiên được bạn cầu trợ bằng mọi cách sẽ nhanh chóng chạy tới. Ngược lại, người xem nhẹ bạn sẽ ậm ừ cho qua chuyện hoặc mượn cớ để thoái thác, thậm chí có người lúc đầu sảng khoái đồng ý nhưng sau lại lần lữa không đến, người như vậy không đáng để kết giao.

6. Tiền bạc giúp nhìn ra nhân nghĩa

Tiền tài là phương pháp trực tiếp để khảo nghiệm phẩm chất năng lực và ý chí của một người, và cũng là khâu dễ xảy ra vấn đề nhất trong quan hệ giữa người với người. Tiền tài tuy là vật ngoài thân nhưng lại là thứ cơ bản để đảm bảo cho cuộc sống yên ổn. Dù bạn thân đến đâu thì tiền bạc cũng phải rõ ràng.Có không ít những mối quan hệ tốt đẹp chỉ vì không minh bạch về tiền bạc mà gây tổn thương không thể hàn gắn.

7. Lúc nguy khốn giúp nhìn ra khí tiết

Đời người có những lúc khó khăn, đừng ngại tâm sự với bạn thân. Người bạn chân chính sẽ kiên nhẫn lắng nghe bạn và thật lòng giúp đỡ chứ không lảng tránh bạn. Đó chính là điều “Trong hoạn nạn mới thấy chân tình”. Người cùng bạn chung hoạn nạn mới là người bạn thực sự cần thiết.

8. Lúc say rượu giúp nhìn ra phép tắc

Dân gian có câu: “Tửu phẩm như nhân phẩm” (Phẩm chất của rượu như phẩm chất của người), “Tửu hậu thổ chân ngôn” (Lúc say mới nói lời thật). Mỗi người khi rượu say có biểu hiện khác nhau, Vì vậy biểu hiện khi say có thể tham khảo để kiểu biết con người, nhưng không hoàn toàn dựa vào “tửu phẩm” mà đánh giá “nhân phẩm” được.

9. Chỗ gặp gỡ tụ hội giúp nhìn ra thái độ làm người

Quan sát cách đối xử của một người khi tiếp xúc với những người có tính cách, chức nghiệp, thân phận khác biệt, có thể thấy được nhân cách và đạo xử thế của họ. Ví dụ, có những người nhìn thấy bậc quyền cao chức trọng thì cúi đầu khom lưng, còn đối với những người có địa vị kém hơn mình thì ngạo mạn khinh thường; Chỉ những người luôn điềm tĩnh, khoan thai, xử lý bình đẳng có lý có tình mới luôn được sự tôn trọng.

Những tinh hoa trí tuệ này mặc dù đã trải qua hàng ngàn năm lịch sử nhưng vẫn còn nguyên giá trị ứng dụng bài học cuộc sống.

Nguồn Bayvoice.net, người dịch Minh Nữ

GIÁO DỤC TINH HOA

Anton Chekhov (1860-1904) nhà văn và tác giả kịch nổi tiếng người Nga, trong di sản 900 tác phẩm của ông có bức thư cảm động mà ông đã gửi người em trai, nêu lên 8 tính cách của người có giáo dục, tóm tắt như sau : 1) Trân trọng con người; 2) Trắc ẩn; 3) Tôn trọng tài sản người khác; 4) Trung thực; 5) Tự trọng; 6) Không phù phiếm; 7) Trân trọng tài năng; 8) Hoàn mỹ (một tâm hồn lành mạnh trong một cơ thể khỏe mạnh).

Tinh hoa giáo dục cổ thương Đông phân loại con người thành người hiền (thiện, quân tử) và người dữ (ác, tiểu nhân). Sự phân loại này đương nhiên thấu hiểu và đã xét kỹ con người hiếm ai đạt mức chí thiện, hoàn hảo, trong tốt có xấu, trong xấu có tốt, và có sự chuyển hóa. Dẫu vậy, phép phân loại con người của triết học cổ phương Đông giản đơn, căn bản là có hai hạng người.

Triết lý Nguyễn Bỉnh Khiêm trích dẫn trong Ngày xuân đọc Trạng Trình có nói rõ quan niệm của cụ Trạng về “chí thiện” và “trung tân”: “Vẹn toàn điều Thiện là Trung, không vẹn toàn điều Thiện thì không phải là Trung. Tân là cái bến, biết chỗ dừng lại là bến chính, không biết chỗ dừng lại là bến mê… Nghĩa chữ Trung chính là ở chỗ Chí Thiện. (Trung Tân quán bi ký, 1543). Làm việc thiện không phải vì công tích mà ở tấm lòng. Nay vừa sau cơn loạn lạc thì chẳng những thân người ta bị chìm đắm, mà tâm người ta càng thêm chìm đắm. Các bậc sĩ đệ nên khuyến khích nhau bằng điều thiện, để làm cho mọi người dấy nên lòng thiện mà tạo nên miền đất tốt lành. (Diên Thọ kiều bi ký, 1568).”

Triết lý Hồ Chí Minh về con người và giáo dục con người trong bài thơ “Nửa đêm” cũng đồng tình với cách phân loại thiện ác: “Ngủ thì ai cũng như lương thiện/ Tỉnh dậy phân ra kẻ dữ, hiền/ Hiền, dữ phải đâu là tính sẵn / Phần nhiều do giáo dục mà nên” (Nửa đêm, thơ Hồ Chí Minh, Nam Trân dịch), nguyên văn chữ Hán:  Dạ bán. Thụy thì đô tượng thuần lương hán, Tỉnh hậu tài phân thiện, ác nhân; Thiện, ác nguyên lai vô định tính, Đa do giáo dục đích nguyên nhân.”

Bốn điểm khác biệt căn bản giữa người quân tử và kẻ tiểu nhân, tóm tắt là: “3 hổ thẹn” “3 không”, “3 lo” và “3 kính nể sợ”.

“3 hổ thẹn” là thẹn hấp tấp, thẹn kém cỏi, thẹn mù quáng;
“3 không” là không tùy tiện, không tham lợi, không làm ẩu;
“3 lo” là lo chưa nghe thấy, lo chưa học được, lo chưa làm xong;
“3 nể sợ” là sợ mệnh trời, nể người đức cao, nể bậc hiền nhân.

Xin chép để đọc lại.

Tinh hoa giáo dục thật sâu sắc thay !

Hoàng Kim

 

8 TÍNH CÁCH CỦA NGƯỜI CÓ GIÁO DỤC

Nam Nguyễn sưu tầm, bổ sung lời dịch của Đoàn Tử Huyến
Thế nào là người có giáo dục? Nhiều khi “vô học” lại là những kẻ chữ nghĩa đầy mình, cũng như những người nông dân ít học lại vô cùng sáng suốt và tinh tế…Liệu người ngày xưa và ngày nay có hiểu khái niệm “con người có giáo dục” khác nhau không, hãy xem qua câu chuyện cách đây gần một thế kỷ rưỡi này…

Anton Chekhov (1860-1904) –nhà văn và tác giả kịch vĩ đại người Nga – đã để lại 900 tác phẩm đủ các thể loại, nhưng trong cuộc sống ông còn dạy chúng ta nhiều điều hơn trong các tác phẩm của mình. Ông có người em ruột Nicolai là một họa sỹ đầy tài năng, nhưng tiếc thay lại không có bản lĩnh và suốt đời say rượu. Ông rất hiểu, rất thương và buồn cho cách người em coi thường chính khả năng trời phú của mình. Và ông không có cách nào hơn, là viết cho Nicolai một bức thư, mà đến nay chúng ta đọc lại cũng sẽ tìm được cho mình khá nhiều điều bổ ích…

Anton Chekhov và người em Nicolai
“Matxcơva 1886
“Em thường than thở với anh là “Người ta chẳng hiểu em!” Đến Niutơn và Gớt còn chẳng than thở về điều đó…Người ta hiểu em rất rõ! Nếu người khác không hiểu em, thì đó không phải lỗi của mọi người…
Là một người thân và gần gũi với em, anh có thể khẳng định rằng anh rất hiểu và đồng cảm với em… Anh biết tất cả mọi tính tốt của em, như năm ngón tay của bàn tay mình vậy, đánh giá rất cao và kính nể chúng. Nếu để chứng minh rằng anh hiểu và đánh giá cao chúng thì anh thậm chí có thể liệt kê chúng ra đây. Theo anh thì em tốt bụng đến mức quá đà, rất rộng lượng, dễ tính, thương người, thương yêu súc vật, không đểu giả, không thù dai, tin người…Em gặp may hơn rất nhiều người: trời cho em tài năng! Tài năng đặt em lên trên hàng triệu người, vì cứ hai triệu người mới có một họa sỹ tài năng…
Tài năng đặt em vào một vị thế đặc biệt: em có là con cóc hay con nhện độc, thì mọi người vẫn tôn sùng em, vì tài năng được bỏ qua, tha thứ tất cả. Em chỉ có một điểm yếu duy nhất. Nó là nguyên lý sai lầm của em, của nỗi khổ của em, của chứng viêm loét dạ dày của em. Đó chính là tính vô giáo dục đến cực điểm của em! Xin tha lỗi cho anh, nhưng veritas magis amicitiae (chân lý cao hơn tình bạn)…Bởi vì cuộc sống có những điều kiện của nó…Muốn cảm thấy thoải mái trong môi trường trí thức, không trở nên lạc lõng ở đó và không cảm thấy nặng nề thì cần phải được giáo dục một cách căn bản…Tài năng đưa em vào môi trường đó, em thuộc về đẳng cấp đó, thế nhưng…em bị lôi kéo khỏi nó, và em cứ phải tìm cách cân bằng giữa tầng lớp văn minh và những người vis-a-vis (đối nghịch). Dễ thấy ảnh hưởng của thói tiểu tư sản thành thị, rượu chè, bố thí…Thật khó mà vượt qua được điều đó, quả thật rất khó!

Những người có giáo dục cần phải thỏa mãn những điều kiện sau:

  1. Họ trân trọng cá tính con người, vì vậy luôn độ lượng, nhẹ nhàng, lịch thiệp, nhường nhịn… Họ không nổi đóa lên vì một cái búa hay chiếc tẩy bị mất; sống với ai họ chẳng lấy đó là sự làm ơn, còn khi ra đi không nói rằng: tôi không thể sống với cô (anh) được! Họ bỏ qua những chuyện ầm ĩ, lúc lạnh lùng, miếng thịt rán quá lửa, những câu châm chọc, sự có mặt của người lạ trong căn nhà mình…
  2. Họ có lòng trắc ẩn không chỉ với những người ăn mày hay những con mèo. Tâm hồn họ đau đáu cả với những điều mắt thường không trông thấy được…
  3. Họ tôn trọng tài sản của người khác, và vì vậy luôn trả hết các khoản nợ.
  4. Họ trung thực và sợ sự dối trá như sợ lửa. Họ không nói sai cả trong những điều vặt vãnh. Nói dối là xúc phạm người nghe và hạ thấp người nói trong con mắt người nghe. Họ không phô trương, hành xử ở nơi công cộng cũng như ở nhà, không phỉnh phờ lớp người trẻ tuổi… Họ không ba hoa, không giãi bày tâm sự những khi không được hỏi đến. Vì tôn trọng những lỗ tai người khác, họ thường im lặng.
  5. Họ không tự hủy diệt mình với mục địch để gợi dậy nơi kẻ khác sự thương cảm và giúp đỡ. Họ không khơi gợi lòng trắc ẩn của người khác để nhận lại sự cảm thông và chăm sóc. Họ chẳng nói: Người ta không hiểu tôi!…
  6. Họ không phù phiếm. Họ chẳng quan tâm đến những trò hư vinh, như việc quen biết các nhân vật danh tiếng, lời thán phục của đám người gặp ở salon, sự nổi tiếng nơi quán rượu…
  7. Nếu họ có tài năng, thì họ biết trân trọng nó. Vì nó, họ hi sinh thời gian, đàn bà, rượu chè, những việc lăng nhăng…
  8. Họ phát triển nơi mình khả năng thẩm mĩ. Họ không thể mặc nguyên áo quần mà ngủ, không thể nhìn thấy những khe nứt đầy rệp trên tường, hít thở không khí nặng mùi, bước trên sàn nhà toàn vết nhổ, ăn uống ngay từ trên bếp dầu. Họ cố gắng có thể chế ngự và hoàn thiện bản năng tính dục. Những người có giáo dục trong vấn đề này không nặng về bếp núc. Họ cần ở đàn bà không phải chuyện giường chiếu, không phải mồ hôi ngựa, không phải đầu óc thể hiện khả năng gạt gẫm giả vờ có thai và nói dối không biết mệt… Họ, đặc biệt là những họa sĩ, cần sự tươi mới, tao nhã, tính người. Họ không tham lam bạ đâu uống đấy, không đánh hơi các loại tủ, vì họ biết rằng họ không phải là những con heo. Họ chỉ uống những khi rảnh rỗi, gặp dịp… Bởi vì họ cần mens sana in corpore sano (một tâm hồn lành mạnh trong một cơ thể khỏe mạnh).
Để giáo dục bản thân và không đứng thấp hơn môi trường xung quanh…cần phải làm việc cả sáng cả chiều, đọc luôn luôn, lòng hiếu học, lý trí…Từng giờ khắc đều quý…Em hãy đến đây, đập vỡ cái bình rượu vođka ấy đi, nằm xuống và đọc, hãy đọc chẳng hạn Turgeniev, tác giả mà em còn chưa đọc ấy…!”
P.S. Nhà văn Chekhov còn là một bác sỹ tâm lý giỏi, thế nên ông là hình mẫu của việc “nói được-làm được”. Cũng như đa số các nhà văn, nhà thơ kinh điển của Nga (hình như có một “truyền thống” như vậy) ngoài vợ ra ông còn có hàng chục nhân tình và luôn tìm được cách thoát ra khỏi họ mà không quá làm họ tổn thương. Ông cũng rời khỏi cõi đời theo một cách rất “có giáo dục” và phải nói là rất ngoạn mục. Bị lao phổi đã lâu, khi đang nghỉ dưỡng ở Đức, thấy mệt lúc nửa đêm, lần đầu tiên ông cho mời bác sỹ tới khám. Khi bác sỹ tới rồi, ông gọi một chai sâm-panh, rót đầy một cốc, sau đó nói “Tôi chết đây” bằng tiếng Đức và tiếng Nga. Thế rồi ông uống hết cốc rượu, cười bằng nụ cười luôn quyến rũ của mình, chỉ nói thêm “Tôi lâu lắm chưa uống sâm-panh…”, nằm xuống giường và ra đi mãi mãi!
Đọc lại, để tự răn mình…

(Theo: chungta.com)

CoHocTinhHoa

4 ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA NGƯỜI QUÂN TỬ VÀ KẺ TIỂU NHÂN

Mai Trà biên dịch

Từ xưa đến nay, cổ nhân thường dạy, đối với “kẻ tiểu nhân” thì nên tránh xa và học làm người quân tử. Vậy làm thế nào để biết được đâu là “kẻ tiểu nhân”? Hãy dựa vào 4 điểm khác biệt của họ với “người quân tử” dưới đây.

Thế nào là người quân tử? Miêu tả về phong thái của người quân tử, trong “Luận ngữ”, Khổng Tử viết: “Vọng chi nghiễm nhiên, tức chi dã ôn, thính kỳ ngôn dã lệ.” Ý nói trông xa thấy trang nghiêm, đến gần thấy ôn hòa, nghe lời nói thấy trang trọng nghiêm túc. Về cách làm việc của người quân tử, Mạnh Tử viết, người quân tử gặp người có quyền thế thì không xu nịnh, gặp người mạnh thì không sợ, gặp người yếu hơn mình thì không bắt nạt, tôn kính người lớn tuổi, che chở người nhỏ tuổi. Họ nghiêm túc đứng đắn, khoan dung, bác ái, quang minh và cả đời luôn chú trọng tu dưỡng phẩm chất đạo đức. Còn kẻ tiểu nhân thì hoàn toàn trái ngược lại.

Khái quát lại, nhân cách của người quân tử thể hiện trên 4 điểm: “3 hổ thẹn”, “3 không”, “3 lo” và “3 sợ”. 4 điểm này chính là tiêu chuẩn của người quân tử, đồng thời cũng là 4 điểm khác biệt giữa người quân tử và kẻ tiểu nhân.

1. Người quân tử nói chuyện có “3 hổ thẹn”

Khổng Tử nói: “Thị vu quân tử hữu tam khiên: Ngôn vị cập chi nhi ngôn vị chi táo, ngôn cập chi nhi bất ngôn vị chi ẩn, vị kiến nhan sắc nhi ngôn vị chi cổ”. Ý nói, khi nói chuyện với người quân tử dễ phạm phải 3 khuyết điểm: Chưa đến lượt nói mà đã nói là “nôn nóng, hấp tấp”. Đến lúc nói mà lại không nói là “che giấu, lấp liếm”. Chưa nhìn thấy sắc mặt người nghe mà đã nói, là “mù quáng”.

Người chưa đến lượt đã nói là biểu hiện của người nóng vội, nóng lòng muốn thể hiện mình, sợ bị người khác xem thường, hoàn toàn là biểu hiện của người nông cạn và xốc nổi. Ngoài ra, hành vi này cũng rất thất lễ, nói lên rằng người này không được giáo dưỡng.

Đến lượt nói mà lại không nói là một biểu hiện khác của cực đoan, không chỉ là hành vi thất lễ mà trong lòng còn nhất định có chỗ che giấu, cho nên dối trá. Có một số người không nói là do ngượng ngùng, e ngại, điều này cũng không nên bởi vì người quân tử là quang minh chính đại. Nếu là điều quang minh, chân chính thì có gì là không dám nói?

Nghiêm trọng nhất là chưa nhìn thấy sắc mặt người nghe đã nói. Có những điều liên quan đến việc riêng tư của người khác, chạm vào nỗi đau của người khác, phạm vào điều kiêng kỵ của người khác mà lại không để ý cứ tùy tiện nói ra. Điều này không chỉ là thất lễ, nông cạn, không có giáo dưỡng mà còn có quan hệ trực tiếp đến vấn đề phẩm cách. Bởi vì người không để ý nét mặt người khác mà tùy tiện nói là người chỉ để ý đến sự sảng khoái vui vẻ của bản thân mình, không để ý đến cảm nhận của người khác, làm tổn thương người khác. Đương nhiên cũng có người là do tính cách ngay thẳng, bộc trực mà hành xử như vậy. Nhưng xúc phạm người khác là vô tâm và cách ngay thẳng như vậy cũng không phải là hành vi của người quân tử.

2. Người quân tử làm việc có “3 không”

“Quân tử bất vọng động, động tất hữu đạo”. Người quân tử không hành động mù quáng, làm bừa. Họ làm gì cũng đều có đạo lý. Người quân tử chân chính đối với bản thân vô cùng nghiêm khắc, đây là một loại “tự giới luật” bản thân. “Không làm xằng làm bậy” chính là không tùy tiện, trong tâm họ luôn có nguyên tắc và đường giới hạn của mình. Đây được gọi là phẩm đức, phẩm đức này cũng chính là đạo trong lòng người quân tử. Kẻ tiểu nhân tính toán cái gì, làm cái gì cũng tùy tiện, không bao giờ biết đến phẩm đức và nguyên tắc, giới hạn.

“Quân tử bất cẩu cầu, cầu tất hữu nghĩa”. Người quân tử không mưu cầu tùy tiện, mưu cầu điều gì cũng đều nghĩa. Người quân tử biết biết rõ về nghĩa, kẻ tiểu nhân hiểu rõ về lợi. Người quân tử coi trọng tiền tài của cải nhưng nhận phải đúng đạo lý. Người quân tử làm việc gì thì đầu tiên cũng cân nhắc đến đạo nghĩa. Điều hợp với đạo nghĩa, có thể nhận thì sẽ nhận, còn không hợp đạo nghĩa thì không liếc mắt nhìn qua. Điều này cũng là thể hiện của tấm lòng độ lượng, phóng khoáng, thứ không phải của mình thì nhất định không truy cầu. Vì thế mà trong tâm người quân tử luôn rộng rãi, khoáng đạt, quang minh lỗi lạc. Kẻ tiểu nhân coi trọng lợi ích, của cải tiền bạc, chỉ cần có thể đạt được lợi ích họ sẵn sàng đổi tất cả.

“Quân tử bất hư hành, hành tất hữu chính”. Mỗi lời nói, cử động của người quân tử đều sẽ không tùy tiện, phàm là làm việc gì cũng đặt mình vào hoàn cảnh người khác để cân nhắc 3 điều: Việc này có chính đáng không? Có tổn hại đến lợi ích của người khác không? Có xúc phạm đến người khác không? Nghĩ thông suốt 3 điều này, họ mới bắt đầu làm.

3. Người quân tử tu thân có “3 lo”

Trong “Lễ ký” viết: “Quân tử hữu tam hoạn: Vị chi văn, hoạn phất đắc văn dã; ký văn chi, hoạn phất đắc học dã; ký học chi, hoạn phất năng hành dã.” Ý nói, người quân tử có “3 lo lắng”: Những kiến thức và đạo lý mà bản thân chưa được nghe qua, thì lo lắng không thể nghe thấy. Đã nghe thấy rồi thì lo lắng không thể học được. Đã học được rồi lại lo lắng không thể làm được.

“Không nghe thấy, không học được, không làm được” là “3 lo lắng” của người quân tử. Người quân tử luôn lo lắng trong lòng rằng, còn bao nhiêu đạo lý mà mình chưa nghe thấy, chưa học được và làm được. Vì vậy, khi được người khác khen ngợi, họ vẫn thấy hổ thẹn và khiêm tốn, đây thực sự là thành tâm phát ra chứ không phải họ cố tình tạo ra. Cũng chính bởi vậy nên họ mới luôn mong muốn tu dưỡng hơn nữa. Kẻ tiểu nhân thì hoàn toàn ngược lại.

4. Người quân tử lập đức có “3 sợ”

Trong “luận ngữ”, Khổng Tử viết: “Quân tử hữu tam úy: Úy thiên mệnh, úy đại nhân, úy thánh nhân chi ngôn.” Ý nói rằng, người quân tử kính sợ luật lệ của trời đất, kính nể lời nói của người đức cao vọng trọng và bậc thánh nhân. Đằng sau sự “kính nể, sợ” này là tâm thái khiêm tốn, nhún nhường.

Người quân tử luôn cố gắng hành theo chuẩn tắc của trời đất, noi theo và học tập nhân cách của người đức cao vọng trọng, bậc thánh nhân. Chính vì biết “kính sợ” nên người quân tử luôn cố gắng tu dưỡng và phát triển bản thân để đạt đến cảnh giới cao hơn.

Nói về kẻ tiểu nhân, Khổng Tử viết: “Tiểu nhân bất tri thiên mệnh nhi bất úy dã, hiệp đại nhân, vũ thánh nhân chi ngôn.” Tiểu nhân không biết mệnh trời nên không sợ, khinh mạn bậc đại nhân, coi thường lời nói của thánh nhân. Kẻ tiểu nhân mặc dù tri thức hạn hẹp nhưng lại cho mình là tài giỏi hơn người, chỉ trích lời nói của bậc thánh hiền.

Người xưa dạy: Trong cuộc sống, phải học được “rời xa” tiểu nhân, tận lực làm người quân tử.

(Theo Secretchina / ĐKN)

Hoàng Kim Bài viết mới trên TÌNH YÊU CUỘC SỐNG
CNM365, ngày mới nhất bấm vào đây cp nht mi ngày

Video nhạc tuyển
Mưa Xuân : Nguyễn Bính, Huy Thục, Tân Nhàn
Mưa Xuân : Nguyễn Bính, Huy Thục, Anh Thơ
Mưa Xuân : Nguyễn Bính, Trịnh Thu Hương 
Thương nhớ đồng quê
Lãng du trong văn hoá Việt Nam
Việt Nam quê hương tôi
KimYouTube

Trở về trang chính
Hoàng Kim  Ngọc Phương Nam Phúc Hậu Thung dung  Dạy và học  Cây Lương thực Dạy và Học Tình yêu cuộc sống  Kim on LinkedIn  Kim on Facebook  Kim on Twitter

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s