Bàn cờ thế sự


BÀN CỜ THẾ SỰ.  Nga thắng lợi kép ở Syria. Nga có lãi lớn ở Syria ! (ảnh internet) Chuyên gia quân sự Lê Ngọc Thống trên báo Đất Việt đã bình luận:”Với những kết quả quân sự, chính trị có ý nghĩa tầm chiến lược như trên thì chỉ cần không sa lầy tại Syria là coi như Nga đã thắng lớn. Thực tế là Nga đã không sa lầy và không những thế, họ cũng thắng tại chiến trường Syria trong việc bảo vệ chế độ Assad và chống khủng bố. Và nếu cần phải nói thêm thì đây là thắng lợi kép của Nga“. Hoàng Kim đọc lại và suy ngẫm; xem thêm http://baodatviet.vn/quoc-phong/binh-luan-quan-su/nga-co-lai-lon-tai-syria-3331633/

Gạo Việt chất lượng và thương hiệu vẫn là điểm nóng hiện nay của gạo Việt. Châu Phi lắc đầu gạo Việt hết cửa? An An  báo Đất Việt trích dẫn tờ Diễn đàn doanh nghiệp lời TS. Đào Thế Anh, Phó Viện trưởng Viện Cây Lương thực và Cây Thực phẩm (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) cho biết: “Thách thức lớn nhất hiện nay là thay đổi thế chế quản lý ngành lúa gạo và chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng quản lý chất lượng và thúc đẩy hợp tác liên kết trong chuỗi”. Trước đó, bàn về tiềm năng và chiến lược xuất khẩu gạo Việt, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã phải thừa nhận gạo Việt đang bị cạnh tranh toàn diện cả về giá, chất lượng lẫn thị trường nhập khẩu. “Các nước sản xuất gạo lớn trên thế giới như Ấn Độ, Thái Lan và ngay cả Campuchia cũng đang cạnh tranh trực tiếp về giá với gạo Việt Nam. Lợi thế về giá của gạo Việt Nam có nhưng đang bị dồn vào thế phải cạnh tranh ở các thị trường xuất khẩu truyền thống lẫn thị trường trung lập (còn dư địa cạnh tranh)”, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cho biết;  xem thêm: http://baodatviet.vn/kinh-te/doanh-nghiep/chau-phi-lac-dau-gao-viet-het-cua-3331701/;  Suy nghĩ về hợp tác bảo tồn và phát triển nhớ lại các bài viết  Việt Nam Châu Phi hợp tác Nam Nam, Lúa Sắn Việt Nam đến châu Phi;

AntuongObama

Ấn tượng Obama. So sánh phản ứng của Trump và Obama về vụ khủng bố London. Tổng thống Trump gửi lời chia buồn tới Thủ tướng Anh, còn cựu tổng thống Obama gửi lời chia buồn tới nạn nhân và người nhà họ. “Tôi xin bày tỏ lòng tiếc thương những nạn nhân và gia đình gặp nạn ở London. Không hành động khủng bố nào có thể làm lung lay sức mạnh và sự lạc quan của người Anh, đồng minh của chúng tôi”, ông Obama viết lúc 20h ngày 23/3. Đăng tải của ông Obama nhận được hơn 114.000 lượt chia sẻ và hơn 600.000 lượt thích, gấp nhiều lần so với đăng tải của ông Trump, được hơn 18.000 lượt chia sẻ và 107.000 lượt thích. Nhà báo Hồng Hạnh, VNExpress đưa tin; xem thêm http://vnexpress.net/tin-tuc/the-gioi/so-sanh-phan-ung-cua-trump-va-obama-ve-vu-khung-bo-london-3560255.html

Bàn cờ thế sự Thế Giới và Việt Nam quan hệ mật thiết với tư duy, thể chế quản lý.

Hoàng Kim

Bài viết mới trên TÌNH YÊU CUỘC SỐNG
CNM365, ngày mới nhất bấm vào đây cp nht mi ngày

Video yêu thích
KimYouTube

Trở về trang chính
Hoàng Kim  Ngọc Phương Nam  Thung dung  Dạy và học  Cây Lương thực  Dạy và Học  Tình yêu cuộc sống  Kim on LinkedIn  Kim on Facebook  KimTwitter  hoangkim vietnam 

Bàn cờ thế sự


Vì sao Thổ Nhĩ Kỳ tấn công máy bay của Nga?

Vì sao Thổ Nhĩ Kỳ tấn công máy bay của Nga? bài viết của Bùi Việt Hà đăng trên Văn Hóa Nghệ An đưa ra những giả thuyết có vẻ gần sự thật hơn cả. Hãy chờ xem.

Như vậy sau 2 ngày, toàn bộ thông tin – sự thật về vụ máy bay Su24 của Nga bị bắn hạ ở Syrie đã được gần như làm rõ. Tóm tắt một vài thông tin chính:

– Chiếc máy bay của Nga bị bắn hạ bởi tên lửa không đối không của máy bay tiêm kích F16 của Thổ Nhĩ Kỳ, địa điểm máy bay bị bắn và rơi nằm sâu trong lãnh thổ Syrie.
– Phía TNK công bố đường bay của 2 máy bay Nga đã xâm phạm vùng trời của TNK trong khoảng 17s. Theo tính toán của các chuyên gia quân sự, nếu đúng như máy bay Nga bay qua không phận của TNK theo đúng công bố này thì thời gian chỉ khoảng 6 đến 10s.
– Phía Nga công bố đường bay của máy bay Nga không hề xâm phạm biên giới TNK. Nga công bố 1 máy bay của TNK đã xâm phạm không phận Syrie khi thực hiện việc phóng tên lửa.
– Thông tin rằng TNK đã cảnh báo cho phi công Nga 10 lần là hoàn toàn không có. Các máy bay của Nga không nhận được bất cứ tín hiệu nào từ phía TNK. Thông tin này được xác nhận lại từ chính phi công còn sống trên máy bay bị bắn hạ.
– Khi 2 phi công nhảy dù, 1 phi công đã bị phiến quân mặt đất bắn chết ngay trong lúc còn trên không.
– Ngay sau khi sự cố xảy ra, TNK đã yêu cầu NATO triệu tập 1 cuộc họp khẩn cấp.
Từ các sự kiện trên, trong suốt 2 ngày qua đã có rất nhiều câu hỏi, giả thuyết, âm mưu được nêu ra, vì sao TNK lại làm như vậy?

Sau đây là 1 số giả thuyết đó, và bình luận của tôi.

1. Đây là 1 đòn có tính toán của NATO.

Giả thuyết này không đứng vững. Điều này chứng thực bởi những gì đã phát ngôn ra bởi chính NATO sau cuộc họp khẩn với TNK. Thực tế và Nga và NATO không bao giờ muốn gây sự với nhau.

2. Đây là âm mưu của Mỹ, Mỹ muốn dùng TNK để dằn mặt Nga.

Giả thuyết này cũng không hợp lý (mặc dù có nhiều khả năng hơn giả thuyết 1). Thực tế Mỹ đã tuyên bố gần như đứng ngoài sự kiện này.

Như vậy chỉ còn lại nguyên nhân của chính TNK và nước Nga liên quan cuộc không kích chống khủng bố của Nga. Ta hãy cùng nhau xem xét thêm các giả thuyết.

3. Quân đội TNK thực sự coi việc máy bay Nga xâm phạm vùng trời của mình là 1 mối đe dọa an ninh và đã tiến hành bắn hạ để tự vệ.

Giả thiết này có rất ít cơ hội xảy ra. Như rất nhiều chuyên gia quân sự đã phân tích, những máy bay Nga đang làm nhiệm vụ ném bom IS không hề đe dọa an ninh của TNK. Mặt khác nếu có sự xâm phạm do vô hình hay cố ý thì TNK có rất nhiều cách để đối đáp lại. Trên thực tế máy bay quân sự TNK đã rất nhiều lần xâm phạm không phận của Hy Lạp. Giả thuyết này có thể bị loại trừ.

4. Như vậy chỉ còn lại đúng 1 khả năng: đây là 1 sự việc cố tình khiêu khích, có chủ ý, được lên kế hoạch trước từ phía TNK. Sở dĩ TNK có thể thực hiện hành động khiêu khích liều lĩnh này vì có cái vỏ bọc NATO. Đã từ lâu các quốc gia tham gia khối NATO đều có 1 suy nghĩ là sẽ được bảo đảm an ninh tuyệt đối. Chính vì niềm tin này nên TNK mới dám thực hiện 1 hành động mạo hiểm như vậy. Vậy thì động lực nào khiến TNK có thể thực hiện điều này, chắc chắn nguyên nhân phải rất quan trọng, là lợi ích cốt lõi về kinh tế hoặc chính trị cho đảng của tổng thống Erdogan. Có thể nêu ra đây các nguyên nhân cốt lõi này:

(i) TNK chưa và không bao giờ muốn tiêu diệt IS. Với TNK. “Kẻ thù” mà TNK muốn tiêu diệt chính là người Kurd. Do vậy việc IS muốn tiêu diệt người Kurd là đúng mong muốn của TNK. Ngay từ đầu TNK đã có mâu thuẫn với Mỹ và NATO trong cuộc chiến chống IS này. Tuy nhiên TNK có nhiều lợi ích chung với Mỹ khi muốn sử dụng IS để lật đổ chính quyền Assad. Do vậy khi Nga tiến hành đánh IS thực sự thì TNK sẽ bị ảnh hưởng nhất đến lợi ích của mình.

(ii) Một nguyên nhân cốt lõi nữa chính là lợi ích dầu mỏ mà IS mang lại cho TNK. Điều này thì gần đây nước Nga đã bóc mẽ toàn bộ việc buôn bán dầu lậu từ IS và đầu mối hưởng lợi nhất chính là TNK. Con trai của Erdogan chính là đại gia điều hành toàn bộ mạng lưới ống dẫn dầu và buôn lậu dầu từ IS. Do vậy việc Nga đánh trực tiếp vào các đoàn xe chở dầu đến TNK sẽ làm cho nhóm lợi ích dầu mỏ tại TNK bị thiệt hại lớn. Việc nhóm lợi ích này can thiệp đến phe quân sự để bắn hạ máy bay Nga là điều dễ hiểu.

Theo tôi đây là giả thuyết gần sự thật nhất.

(iii) Còn 1 nguyên nhân nữa là đảng của tổng thống Erdogan đang bị thất thế nên rất cần 1 sự kiện mang tính scandal chính trị để lấy lại uy tín của mình. Và việc lợi dụng máy bay Nga xâm phạm không phận để bắn hạ, kích động lòng yêu nước là 1 thời cơ tốt để tạo ra scandal chính trị đó.

( Nguồn: VHNA)

Tin tức ) – Liên quan đến Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ máy bay Su-24 của Nga, ngày hôm nay tờ Sputnik tiết lộ thông tin người ra lệnh nổ súng chính là đương kim thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ, quyết định được ra trong 17 giây!

Thủ tướng Davutoglu là người trực tiếp ra lệnh bắn hạ chiếc Su-24M của Nga.

Vài giờ sau khi vụ rơi máy bay ném bom Su-24 của Nga xảy ra, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã khẳng định máy bay Nga xâm phạm không phận nước này.

“Chúng tôi không muốn tình huống này xảy ra, nhưng bất kì nước nào cũng phải tôn trọng quyền được tự vệ chính đáng của Thổ Nhĩ Kỳ”, Tổng thống Erdogan trả lời trên báo cho hay. Ông cho biết hành động quân sự vừa rồi là “phù hợp với các quy định của Thổ Nhĩ Kỳ”.
Nhiều người Thổ Nhĩ Kỳ nghi ngờ rằng vụ việc xảy ra do hiểu lầm nhất thời. Thủ tướng đương nhiệm Davutoglu trong ngày hôm qua (25.11) đã lên tiếng chịu trách nhiệm trực tiếp vụ cho phép bắn hạ máy bay Nga.
  “Chiếc máy bay bất chấp mọi cảnh báo nên chúng tôi buộc phải bắn hạ chiếc Su-24 vi phạm không phận”, ông Davutoglu phát biểu trong một cuộc họp với Đảng Công lý và Phát triển mà ông cầm quyền. “Lực lượng tự vệ Thổ Nhĩ Kỳ đã nghe lệnh trực tiếp do tôi chỉ huy”.
Hiện vẫn chưa rõ nguyên nhân vì sao ông Davutoglu lại ra quyết định vội vàng này. Theo văn bản tường trình và giải thích vụ việc mà Thổ Nhĩ Kỳ gửi trực tiếp cho Hội đồng Bảo an, quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đã cảnh báo máy bay ném bom của Nga liên tục trong 5 phút trước khi bắn tên lửa.
Bộ Ngoại giao Nga cung cấp bằng chứng cho thấy máy bay ném bom Su-24 không hề vi phạm không phận Thổ Nhĩ Kỳ. Ngược lại, chính quyền Ankara cho biết vụ vi phạm không phận diễn ra chỉ trong 17 giây.
alt

Máy bay ném bom chiến lược Su-24M bị chiếc F-16 của Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ

Vụ việc xảy ra chỉ trong 17 giây nhưng mọi thông tin, diễn biến vụ việc và nhận lệnh trực tiếp từ Thủ tướng Davutoglu được thực hiện. Đây là một dấu hỏi lớn vẫn chưa có lời giải đáp.
Tuyên bố của ông Davutoglu làm chắc chắn thêm cơ sở bình luận của Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov rằng vụ việc này có dấu hiệu dàn dựng sẵn.
 “Chúng tôi nghi ngờ rằng đây không phải là sự việc vô tình. Đó là một âm mưu được lên kế hoạch cẩn thận”, ông nói. “Chúng tôi không muốn gây chiến với Thổ Nhĩ Kỳ. Thái độ của chúng tôi với người dân Thổ Nhĩ Kỳ vẫn không hề thay đổi. Chúng tôi chỉ đặt câu hỏi dành cho lãnh đạo nước này”.
Các đồng minh trong khối NATO đã kêu gọi các bên bình tĩnh và giữ kiềm chế.
 “Chúng tôi kêu gọi một sự bình tĩnh và giảm leo thang căng thẳng”, Tổng thư ký NATO ông Jens Stoltenberg phát biểu trong buổi họp báo ở Brussels (Bỉ) hôm thứ Ba vừa qua. “Các giải pháp ngoại giao và giảm căng thẳng là rất cần thiết để giải quyết tình thế hiện nay”.
Tổng thống Mỹ Barack Obama cũng cho biết: “Điều cần thiết nhất bây giờ là chính quyền Nga và Thổ Nhĩ Kỳ có thể đàm phán chính xác chuyện gì đã xảy ra và giảm mọi nguy cơ leo thang quân sự”.
Một phi công đã bị giết do phe nổi dậy Syria bắn chết. Người còn lại, Konstantin Murahtin đã được giải cứu. Murahtin khẳng định chiếc Su-24 không hề xâm phạm không phận Thổ Nhĩ Kỳ và bác bỏ tuyên bố Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra các cảnh báo.
Tổng thống Putin tuyên bố vụ việc là “đâm sau lưng bởi chính kẻ đồng lõa của khủng bố”.
Theo Quang Minh – Sputnik (danviet.vn)

Bài viết mới trên TÌNH YÊU CUỘC SỐNG

Bàn cờ thế sự


ObamaTapTÌNH YÊU CUỘC SỐNG. Bàn cờ thế sự. Cuộc gặp Obama -Tập và tác động tới tình hình biển Đông. Bài và ảnh theo nguồn: Nguyễn Mạnh Hùng, “The South China Sea and the Obama-Xi Summit: Talk is Cheap“, Viet-studies, 26/10/2015. Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng | Biên tập: Lê Hồng Hiệp. ”Trong khi Mỹ đang củng cố vị trí chiến lược của mình ở ngoại vi chuỗi đảo thứ nhất, Trung Quốc lại đang mở rộng vị thế chiến lược của nó ở bên trong chuỗi đảo thứ nhất. Việc Mỹ không hành động có ảnh hưởng gián tiếp đến sự gắn kết của ASEAN. Nếu không có sự hỗ trợ tập thể của ASEAN và sự can dự của Mỹ chống lại sự xâm phạm của Trung Quốc, các nước nhỏ trong khu vực sẽ có xu hướng chuyển từ giải pháp tập thể sang giải pháp cá nhân cho hoàn cảnh khó khăn của họ. Kinh nghiệm cay đắng với việc thiếu sự hỗ trợ của ASEAN trong sự kiện Tranh chấp bãi cạn Scarborough (Hoàng Nham) năm 2012 đã khiến Philippines gia tăng những nỗ lực nhằm phục hồi và tăng cường liên minh quân sự với Mỹ. Indonesia đang chuyển từ một chiến lược quốc phòng dựa trên cơ sở sự lãnh đạo và vai trò trọng tâm của ASEAN sang một chính sách “hậu ASEAN” dựa trên việc phát huy vai trò của đất nước này như một cường quốc biển trong “bốn điểm tựa châu Á” (Ấn Độ, Nhật Bản, Trung Quốc, Indonesia). Các quốc gia khác nhận thấy sự thống trị không thể tránh khỏi của Trung Quốc có thể sẽ quyết định theo đuổi chính sách phù thịnh Trung Quốc trước khi quá muộn. Không ai mong muốn cuộc đối đầu nguy hiểm giữa Mỹ và Trung Quốc, nhưng thỏa thuận giữa một Trung Quốc xét lại và một Hoa Kỳ muốn giữ nguyên trạng có thể dẫn đến sự phân chia khu vực ảnh hưởng ở châu Á-Thái Bình Dương, làm hạn chế nghiêm trọng sự lựa chọn của các nước nhỏ. Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Shanmugam đã cảnh báo, trong vài năm tới, “do sự cạnh tranh lẫn nhau, họ [Mỹ và Trung Quốc], theo xu hướng của các cường quốc, sẽ sớm nói chuyện với chúng ta theo kiểu ‘hoặc theo chúng tôi, hoặc chống lại chúng tôi.” ” Thách thức đối với ASEAN là nhanh chóng thiết lập lại sự thống nhất và vai trò trung tâm của mình để không buộc phải lựa chọn giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ trong cuộc cạnh tranh giành quyền lực và ảnh hưởng của họ. Liệu ASEAN có còn thời gian để tập hợp lại?” . Tác giả bài báo Nguyễn Mạnh Hùng, giáo sư ngoại hạng (Professor Emeritus) ngành Quản trị chính phủ và Quan hệ Quốc tế, Đại học George Mason, Hoa Kỳ, và là nghiên cứu viên khách mời cấp cao tại Viện ISEAS-Yusof Ishak, Singapore phân tích và kết luận.

CUỘC GẶP OBAMA – TẬP VÀ TÁC ĐỘNG TỚI TÌNH HÌNH BIỂN ĐÔNG

Nguồn: Nguyễn Mạnh Hùng, “The South China Sea and the Obama-Xi Summit: Talk is Cheap“, Viet-studies, 26/10/2015.

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng | Biên tập: Lê Hồng Hiệp

Một hội nghị, nhiều quan điểm

Chuyến thăm Hoa Kỳ đầu tiên của Tập Cận Bình với tư cách chủ tịch nước Trung Quốc tháng 9 vừa qua đã làm dấy lên nhiều quan tâm và đồn đoán trong giới quan sát Trung Quốc ở nhiều nước. Đánh giá của họ về chuyến thăm này có xu hướng phản ánh thái độ phổ biến ở mỗi quốc gia. Một mặt, truyền thông Trung Quốc ca ngợi chuyến đi đã thành công tốt đẹp, nhấn mạnh vai trò của Trung Quốc như một cường quốc đang lên và Chủ tịch Tập như một vị chính khách của thế giới. Mặt khác, truyền thông và giới bình luận Nhật Bản lại tập trung vào “gốc rễ” của cuộc đối đầu Mỹ-Trung về an ninh hàng hải, sự thất bại của cuộc gặp cấp cao trong việc thay đổi “[thái độ] không sẵn lòng dừng các hành động khiêu khích” của Trung Quốc trong những vùng biển lân cận, khả năng Trung Quốc không thể xây dựng một “mối quan hệ cường quốc kiểu mới” với Mỹ; và chỉ ra sự cần thiết phải “hợp tác an ninh hơn nữa” giữa Washington và Tokyo để ngăn chặn “chủ nghĩa xét lại của Bắc Kinh.”

Trung dung ở giữa là các nhà phân tích, Ấn Độ vốn chịu ảnh hưởng của truyền thống trung lập và ưu tiên phi bạo lực của đất nước, ca ngợi sự thành công của “thỏa thuận kiểm soát vũ khí đầu tiên của kỷ nguyên không gian mạng,” nhưng cũng cảnh báo rằng hai siêu cường đã bước vào “một khu vực căng thẳng,” và đề nghị Mỹ tìm “điểm cân bằng giữa việc chấp nhận rằng kỷ nguyên của trật tự thế giới do Mỹ thống trị đang đi đến hồi chấm dứt trong khi thúc đẩy một khuôn khổ thể chế toàn cầu mới,” phản ánh “lợi ích của các cường quốc phương Tây lẫn các cường quốc đang lên.” Đối với Mỹ, thất vọng nhiều hơn lạc quan là cảm giác chung của giới hoạch định chính sách và phân tích.

Tình hình trước cuộc gặp cấp cao

Trong nhiều tháng trước khi diễn ra chuyến thăm, hành vi của Trung Quốc trên Biển Đông, nhất là tốc độ và cường độ cải tạo đất biến các bãi đá lúc chìm lúc nổi thành các đảo nhân tạo có tiềm năng sử dụng cho mục đích quân sự, đã làm dấy lên nhiều lo ngại nghiêm trọng và phản ứng gay gắt không chỉ từ các nước châu Á có yêu sách khác mà còn từ Mỹ. Nhiều nhà phân tích quân sự nhìn nhận đây là một “tác nhân thay đổi” đang chuyển dịch đáng kể cán cân quyền lực ở Biển Đông; những tiếng nói có trọng lượng ở Mỹ đã thúc giục một phản ứng mạnh mẽ.

Một ngày trước khi diễn ra cuộc gặp giữa Tập Cận Bình với Obama, hai tờ báo lớn của Mỹ là The Washington Post và The Wall Street Journal đã cho đăng tải những bài xã luận mô tả hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông là “thù địch” và “gây hấn,” gợi ý “đã đến lúc cứng rắn với Trung Quốc và Chủ tịch Tập,” và kêu gọi Mỹ cần có “phản ứng mạnh mẽ hơn.”

Từ Quốc hội, Thượng nghị sĩ McCain, chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện, phê phán việc Mỹ không hành động là một “sai lầm nguy hiểm đã trao sự công nhận trên thực tế cho những tuyên bố chủ quyền (dựa trên đảo) nhân tạo của Trung Quốc,” và kêu gọi Mỹ “gửi tàu vào phạm vi 12 hải lý (xung quanh các đảo nhân tạo) để tuyên bố rằng Mỹ không công nhận tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc.” Lập trường của McCain cũng được ủng hộ bởi Đô đốc Harry Harris, chỉ huy hạm đội Mỹ ở Thái Bình Dương, không chỉ đối với diễn tập hải quân mà còn cả các chuyến bay trinh sát hàng hải qua những hòn đảo này.

Từ phía Chính phủ, cả Cố vấn An ninh Quốc gia Susan Rice và Bộ trưởng Quốc phòng Ashton Carter đều nhấn mạnh rằng “Mỹ sẽ bay, chạy tàu, và hoạt động ở bất cứ nơi nào mà luật quốc tế cho phép, như chúng tôi vẫn làm trên toàn thế giới.”

Trong bối cảnh này, cuộc gặp cấp cao được kỳ vọng là sẽ giải quyết được vấn đề này và hy vọng là nó cũng sẽ cho thấy một số dấu hiệu của sự linh hoạt từ phía Trung Quốc.

Kết quả đáng thất vọng

Dự đoán về cuộc gặp Tập-Obama, Phó Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Ben Rhodes đã trả lời một phóng viên của Đài truyền hình trung ương Trung Quốc hồi tháng 9 rằng hợp tác về khí hậu và năng lượng, an ninh mạng, và vấn đề Biển Đông sẽ được đưa ra thảo luận. Nhưng khi thông cáo báo chí của Nhà Trắng được công bố sau cuộc gặp, trong đó liệt kê những lĩnh vực mà hai nhà lãnh đạo “đã đồng ý cùng làm việc để quản lý những khác biệt trên tinh thần xây dựng và quyết định mở rộng và làm sâu sắc thêm sự hợp tác giữa hai nước”, thì Biển Đông đã không được đề cập tới. Rõ ràng, họ đã không đạt được thỏa thuận về vấn đề này. Việc Mỹ đe dọa sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt đã đem lại một thỏa thuận ngăn chặn hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ trên không gian mạng, nhưng những lời phản đối miệng về Biển Đông không mang lại được kết quả như vậy.

Chiến lược dài hạn của Trung Quốc

Điều này không có gì là bất ngờ đối với những ai theo dõi những lời nói và hành động của Trung Quốc. Trong những năm qua, Trung Quốc đã liên tục tìm cơ hội luồn lách để thực thi tuyên bố chủ quyền của mình ở Biển Đông đến mức nước này còn không buồn đưa ra những lý lẽ nghiêm túc, thuyết phục để biện minh cho những hành động của mình.

Ba tháng trước khi diễn ra chuyến thăm của Chủ tịch Tập, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tuyên bố một cách đơn giản tại Diễn đàn Hòa bình Thế giới lần thứ 4 tại Bắc Kinh rằng “Một ngàn năm trước Trung Quốc là một quốc gia hàng hải lớn. Vậy nên dĩ nhiên Trung Quốc là quốc gia đầu tiên phát hiện, sử dụng, và quản lý quần đảo Nam Sa [Trường Sa].” Ông Vương bổ sung cho tuyên bố thiếu căn cứ đó bằng câu nói chắc nịch đầy cảm xúc, “Yêu sách chủ quyền của Trung Quốc đối với quần đảo Nam Sa [Trường Sa] sẽ không mở rộng cũng không co lại. Nếu không chúng tôi [người Trung Quốc] sẽ không thể nào nhìn mặt tổ tiên cha ông mình.” Trước đó, vào ngày mùng 9 tháng 4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh đã khẳng định rằng Trung Quốc có “chủ quyền không thể chối cãi” đối với quần đảo Trường Sa và “vùng biển lân cận,” và hoạt động cải tạo của Trung Quốc là “công bằng, hợp lý, và hợp pháp.” Trả lời lo ngại về vấn đề quân sự hóa, bà Hoa lập lờ nước đôi, tuyên bố những hoạt động của Trung Quốc chủ yếu là cho mục đích dân sự, nhưng cũng có thể phục vụ những “nhu cầu quốc phòng, quân sự cần thiết.” Bốn tháng sau đó, ngày 11 tháng 8, Đại sứ Trung Quốc tại Philippines Triệu Giám Hoa công khai thừa nhận rằng “các cơ sở quốc phòng cần thiết” sẽ được xây dựng.

Bên dưới các nhà lãnh đạo cấp cao, cả hai bên đã bày ra lập trường của họ.

Đồng ý là có bất đồng

Trong một cuộc họp báo chung tại Vườn Hồng ngày 25 tháng 9, Tổng thống Obama đã nhắc lại trước Chủ tịch Tập về “quyền tự do hàng hải và hàng không của tất cả các nước” và lặp lại từng từ rằng “Mỹ sẽ bay, chạy tàu, và hoạt động ở bất cứ nơi nào mà luật quốc tế cho phép.” Để đáp lại, Chủ tịch Tập cho biết Trung Quốc cam kết sẽ tôn trọng và ủng hộ “tự do hàng hải và hàng không mà các nước được hưởng theo luật pháp quốc tế,” sau đó lặp lại cùng một lập luận thiếu căn cứ rằng các hòn đảo trên Biển Đông là lãnh thổ Trung Quốc “từ thời cổ đại,” và “chúng tôi [Trung Quốc] có quyền giữ vững chủ quyền lãnh thổ và quyền lợi và lợi ích hàng hải chính đáng và hợp pháp,” nhưng cũng đảm bảo với Obama rằng “hoạt động xây dựng mà Trung Quốc đang tiến hành ở quần đảo Nam Sa [Trường Sa] không nhằm mục tiêu hoặc gây ảnh hưởng đến bất kỳ quốc gia nào và Trung Quốc không hề có ý định quân sự hóa.” Nói cách khác, ông Tập cương quyết bảo vệ lập trường từ lâu của Trung Quốc. Cần lưu ý rằng tự do hàng hải không có cùng một ý nghĩa đối với Trung Quốc và Mỹ. Và không quân sự hóa không nhất thiết đồng nghĩa với việc Trung Quốc sẽ không xây dựng “các cơ sở quốc phòng cần thiết” trên các đảo nhân tạo. Xét cho cùng, đường băng có thể có hai mục đích, những đường băng được xây cho mục đích “dân sự” cũng có thể được sử dụng hoặc dễ dàng điều chỉnh cho mục đích quân sự hoặc “quốc phòng.”

Phương pháp khác nhau, kết quả khác nhau

Vấn đề ở đây là sự khác biệt giữa lời nói và hành động của Trung Quốc. Ngày mùng 5 tháng 8, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trả lời cánh phóng viên tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 26 ở Kuala Lumpur rằng Trung Quốc đã ngừng các dự án cải tạo đất, nhưng những hình ảnh vệ tinh do IHS Jane’s Defence Weekly chụp ngày 20 tháng 9 cho thấy công nhân Trung Quốc vẫn tiếp tục tiến hành nạo vét xung quanh các đảo nhân tạo trong hơn một tháng sau tuyên bố đó, và Trung Quốc đã hoàn tất một đường băng trên đá Chữ Thập để “đẩy nhanh việc xây dựng trên hòn đảo mới và bắt đầu tuần tra trên các đảo tranh chấp.”

Lời nói của Mỹ cũng không kéo theo hành động. Trong khi tổng thống và các cố vấn cấp cao của ông tuyên bố Mỹ có quyền bay, chạy tàu, và hoạt động ở bất cứ nơi nào thì những người chịu trách nhiệm thực hiện mong muốn của tổng thống – Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng David Shear và Chỉ huy Hạm đội Thái Bình Dương Đô đốc Harry Harris – lại xác nhận trong một phiên điều trần Thượng viện vào ngày 17 tháng 9 rằng “tàu Mỹ chưa đi vào ranh giới 12 hải lý kể từ năm 2012” và Mỹ cũng “chưa trực tiếp bay vào bất kỳ vùng đất và lãnh thổ nào mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền gần đây.” Gần đây nhất, vào ngày 13 tháng 10, khoảng ba tuần sau khi diễn ra cuộc gặp cấp cao, Bộ trưởng Carter đã sử dụng lại công thức đe dọa “bay, chạy tàu, và hoạt động” giữa những tin đồn về hoạt động tự do hàng hải của Mỹ trong giới hạn 12 hải lý của những hòn đảo nhân tạo mới hình thành của Trung Quốc để thách thức tuyên bố chủ quyền của nước này. Những sự kiện diễn ra sắp tới sẽ là dấu hiệu rõ ràng cho thấy Mỹ có khả năng và quyết tâm ngăn chặn sự xâm lấn hơn nữa của Trung Quốc hay không.

Cho đến nay, thực tế là trong khi Trung Quốc “nói và làm” thì Mỹ đe dọa và phòng bị nước đôi. Mỹ đã thất bại trong việc ngăn chặn một sự đã rồi quan trọng vốn có thể thúc đẩy hơn nữa một cuộc chạy đua vũ trang trong khu vực, cho Trung Quốc lợi thế chiến lược áp đảo so với các bên tranh chấp khác trên Biển Đông, và đe dọa nghiêm trọng đến an ninh hàng hải, khiến việc thực thi tự do hàng hải ở Biển Đông mà không gây ra nguy cơ thường thực xảy ra một cuộc xung đột vũ trang do vô tình hoặc tai nạn trở nên ngày càng khó khăn.

Hệ quả đối với các nước nhỏ

Cuộc gặp cấp cao Obama-Tập để lại ấn tượng rằng Mỹ đã bất lực trong việc ngăn chặn Trung Quốc tạo ra những “sự kiện trên thực địa” không thể đảo ngược. Theo Giáo sư Marvin Ott, nếu quá trình này tiếp diễn, sẽ có nguy cơ:

Nếu thiếu các biện pháp đối phó hiệu quả, tương lai có thể dự đoán trước của Biển Đông là Trung Quốc sẽ dần xâm lấn thêm lãnh thổ và phát triển hơn nữa các cơ sở hải quân và không quân cho đến khi nó có quyền kiểm soát trên thực tế đối với toàn bộ khu vực Biển Đông nằm trong đường “chín đoạn” trên bản đồ nước này. Các tuyến đường hàng hải quốc tế đi qua Biển Đông sẽ trở thành đối tượng điều chỉnh và quản lý của Trung Quốc.

Giới lãnh đạo các nước nhỏ ở Đông Nam Á đều nhận thức rõ viễn cảnh này. Trong một cuộc nói chuyện tại Câu lạc bộ Ký giả Singapore ngày 27 tháng 8, sau cuộc gặp cấp cao Obama-Tập, Bộ trưởng Ngoại giao Singapore K. Shanmugam đã tuyên bố rõ rằng “mục tiêu lâu dài của Trung Quốc là trở thành quyền lực thống trị ở Đông Á,” và chắc chắn hoạt động xây dựng của Trung Quốc là “để giành khả năng kiểm soát các tuyến đường biển trên Biển Đông” và “loại trừ Mỹ khỏi khu vực.”

Chỉ có lập trường thống nhất của ASEAN và quyết tâm mạnh mẽ của Mỹ mới có thể có cơ hội ngăn chặn tham vọng của Trung Quốc và thúc đẩy một giải pháp công bằng và có thể thực thi được cho tranh chấp Biển Đông. Hai yếu tố này đang tăng cường lẫn nhau: quyết tâm của Mỹ khuyến khích tinh thần đoàn kết của ASEAN và tinh thần đoàn kết của ASEAN củng cố quyết tâm của Mỹ.

Lập trường cương quyết của Tập Cận Bình đã đặt Mỹ vào một tình thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu thách thức Trung Quốc bằng cách điều tàu vào phạm vi 12 hải lý và bay trên các đảo nhân tạo của nước này thì Mỹ có thể kích động một phản ứng mạnh mẽ từ phía Trung Quốc. Nhưng nếu không thì coi như Mỹ ngầm chấp thuận cho Trung Quốc đẩy mạnh khẳng định chủ quyền và kiểm soát một vùng biển rộng lớn trên Biển Đông, làm xói mòn uy tín của Mỹ, và làm suy yếu lòng tin của các nước nhỏ ở châu Á về vai trò của Mỹ như một “thế lực giữ ổn định” trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Thành công của chiến lược Biển Đông của Trung Quốc là kết quả của sự kết hợp gồm nhiều yếu tố: chính sách xảo trá của Trung Quốc, sự lưỡng lự của Mỹ, và sự mất đoàn kết của ASEAN. Trong nhiều năm qua các nước Đông Nam Á đã dựa trên tinh thần đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN cùng sự can dự mạnh mẽ của Mỹ để bảo vệ mình trước sự xâm lấn của một bá chủ giàu quyền lực trong khu vực. Nhận thức về sự yếu kém của Mỹ và sự trỗi dậy không thể tránh khỏi của Trung Quốc có tác động quan trọng đối với các nước nhỏ.

Trong khi Mỹ đang củng cố vị trí chiến lược của mình ở ngoại vi chuỗi đảo thứ nhất, Trung Quốc lại đang mở rộng vị thế chiến lược của nó ở bên trong chuỗi đảo thứ nhất. Việc Mỹ không hành động có ảnh hưởng gián tiếp đến sự gắn kết của ASEAN. Nếu không có sự hỗ trợ tập thể của ASEAN và sự can dự của Mỹ chống lại sự xâm phạm của Trung Quốc, các nước nhỏ trong khu vực sẽ có xu hướng chuyển từ giải pháp tập thể sang giải pháp cá nhân cho hoàn cảnh khó khăn của họ. Kinh nghiệm cay đắng với việc thiếu sự hỗ trợ của ASEAN trong sự kiện Tranh chấp bãi cạn Scarborough (Hoàng Nham) năm 2012 đã khiến Philippines gia tăng những nỗ lực nhằm phục hồi và tăng cường liên minh quân sự với Mỹ. Indonesia đang chuyển từ một chiến lược quốc phòng dựa trên cơ sở sự lãnh đạo và vai trò trọng tâm của ASEAN sang một chính sách “hậu ASEAN” dựa trên việc phát huy vai trò của đất nước này như một cường quốc biển trong “bốn điểm tựa châu Á” (Ấn Độ, Nhật Bản, Trung Quốc, Indonesia). Các quốc gia khác nhận thấy sự thống trị không thể tránh khỏi của Trung Quốc có thể sẽ quyết định theo đuổi chính sách phù thịnh Trung Quốc trước khi quá muộn.

Không ai mong muốn cuộc đối đầu nguy hiểm giữa Mỹ và Trung Quốc, nhưng thỏa thuận giữa một Trung Quốc xét lại và một Hoa Kỳ muốn giữ nguyên trạng có thể dẫn đến sự phân chia khu vực ảnh hưởng ở châu Á-Thái Bình Dương, làm hạn chế nghiêm trọng sự lựa chọn của các nước nhỏ. Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Shanmugam đã cảnh báo, trong vài năm tới, “do sự cạnh tranh lẫn nhau, họ [Mỹ và Trung Quốc], theo xu hướng của các cường quốc, sẽ sớm nói chuyện với chúng ta theo kiểu ‘hoặc theo chúng tôi, hoặc chống lại chúng tôi.’”

Thách thức đối với ASEAN là nhanh chóng thiết lập lại sự thống nhất và vai trò trung tâm của mình để không buộc phải lựa chọn giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ trong cuộc cạnh tranh giành quyền lực và ảnh hưởng của họ. Liệu ASEAN có còn thời gian để tập hợp lại?

Nguyễn Mạnh Hùng là giáo sư ngoại hạng (Professor Emeritus) ngành Quản trị chính phủ và Quan hệ Quốc tế, Đại học George Mason, Hoa Kỳ, và là nghiên cứu viên khách mời cấp cao tại Viện ISEAS-Yusof Ishak, Singapore. Quan điểm trong bài viết này là của tác giả, không phản ánh quan điểm của nơi tác giả công tác.

Bài viết mới trên TÌNH YÊU CUỘC SỐNG

Video yêu thích
KimYouTube

Trở về trang chính
Hoàng Kim  Ngọc Phương Nam  Thung dung  Dạy và học  CNM365 Tình yêu cuộc sống Cây Lương thực  Dạy và Học  Kim on LinkedIn KimYouTube Kim on Facebook

Bàn cờ thế sự


Bancothesu8
TÌNH YÊU CUỘC SỐNG. Bàn cờ thế sự. Trò chơi lớn của Trung Quốc: Con đường dẫn tới đế quốc mới. Financial Times. Tác giả: Charles Clover và Lucy Hornby. Người dịch: Trần Văn Minh 12-10-2015. ” Đầu tư quy mô lớn cũng có thể gây ra những lo ngại về việc mở rộng cửa cho sự thống trị kinh tế của Trung Quốc (hình đầu trang bài viết này) – như họ đã từng làm ở Myanmar và Sri Lanka – và xa hơn nữa, là ảnh hưởng chính trị. Nhưng Trung Quốc hy vọng miếng mồi của sự chi tiêu khổng lồ sẽ chứng tỏ là một động lực lớn đến nỗi các nước láng giềng khó có thể chống lại. “Họ [Bắc Kinh] không có nhiều quyền lực mềm, vì ít quốc gia tin tưởng họ”, ông Miller nói. “Họ không thể cũng như không muốn sử dụng sức mạnh quân sự. Những gì họ có là một khoản tiền khổng lồ”. Tác giả bài báo Charles Clover và Lucy Hornby kết luận.

TRÒ CHƠI LỚN CỦA TRUNG QUỐC: CON ĐƯỜNG DẪN TỚI ĐẾ QUỐC MỚI

Financial Times

Tác giả: Charles CloverLucy Hornby

Người dịch: Trần Văn Minh

12-10-2015

sima quanTư Mã Thiên, một nhà sử học Trung Quốc sống ở thế kỷ thứ 1 trước Công nguyên đã viết, “Các kho thóc ở tất cả các thị trấn đều đầy ắp, và các hòm gỗ đầy châu báu và vàng bạc, trị giá muôn vạn. Tiền quá nhiều đến nỗi những sợi dây xâu chuỗi những đồng tiền với nhau đã mục nát và đứt đoạn, một số lượng không thể đếm nổi. Các kho thóc ở thủ đô thì đầy tràn đến nỗi trở nên hư thối và không thể ăn được”.

Ông mô tả sự thặng dư huyền thoại của nhà Hán, một thời đại tiêu biểu cho sự mở rộng bờ cõi đầu tiên của Trung Quốc về phía tây và phía nam, và sự thành lập tuyến đường thương mại mà sau này được biết đến với tên Con đường Tơ lụa, trải dài từ thủ đô Tây An cũ đến tận nơi xa như La Mã cổ đại.

Nếu đi tới trước một hoặc hai ngàn năm, và câu chuyện tương tự về sự bành trướng sẽ được kể như thặng dư của Trung Quốc gia tăng một lần nữa. Không có sợi dây nào để giữ 4 ngàn tỷ dự trữ ngoại tệ – lớn nhất thế giới – và cộng với kho thóc đầy tràn, Trung Quốc có thặng dư rất lớn về bất động sản, xi măng và thép.

Sau hai thập niên tăng trưởng nhanh chóng, Bắc Kinh, một lần nữa, đi tìm những cơ hội đầu tư và thương mại bên ngoài biên giới của họ, và để làm điều đó, họ quay trở lại thời đại hoàng kim của đế quốc trước đây để tìm mô hình là “Con đường Tơ lụa” quen thuộc. Việc tạo ra một phiên bản mới của tuyến đường thương mại cổ xưa đã nổi lên như một sáng kiến về chính sách đối ngoại đặc thù của Trung Quốc dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình.

“Đây là một trong số ít từ ngữ mà người ta nhớ từ những lớp lịch sử mà không dính dáng đến quyền lực cứng… và đó chính là sự liên quan chính yếu mà người Trung Quốc muốn nhấn mạnh”, Valerie Hansen, giáo sư về lịch sử Trung Quốc tại Đại học Yale cho biết.

Ý tưởng lớn của ông Tập

Nếu xác định giá trị của tất cả các dự án của Trung Quốc, Con đường Tơ lụa mới được hoạch định để trở thành chương trình lớn nhất trong ngoại giao kinh tế kể từ kế hoạch Marshall do Mỹ dẫn đầu để tái thiết Âu châu thời hậu chiến, bao gồm hàng chục quốc gia với dân số tổng cộng trên 3 tỷ người. Quy mô đó cho thấy tham vọng rất lớn. Trong bối cảnh của một nền kinh tế đang chậm lại và sức mạnh quân sự ngày càng tăng, kế hoạch này mang ý nghĩa lớn hơn như một cách để xác định vị trí của Trung Quốc trên thế giới và mối quan hệ – đôi khi căng thẳng – với các nước láng giềng.

Sử gia Tư Mã Thiên

Về phương diện kinh tế, ngoại giao và quân sự, Bắc Kinh sẽ dùng dự án này để khẳng định vai trò lãnh đạo khu vực ở châu Á, các chuyên gia cho biết. Đối với một số người, điều này biểu lộ ước muốn thiết lập một vùng ảnh hưởng mới, một phiên bản thời đại của tình hình chính trị vào thế kỷ 19, là khu vực mà Anh và Nga đã giao chiến để giành ảnh hưởng tại Trung Á.

“Con đường Tơ lụa từng là một phần của lịch sử Trung Quốc, từ niên đại nhà Hán và nhà Đường, hai trong số những đế quốc lớn nhất Trung Quốc”, Friedrich Wu, một giáo sư của trường đại học Rajaratnam S về Nghiên cứu Quốc tế tại Singapore cho biết. “Sáng kiến này là một lời nhắc nhở đúng lúc rằng Trung Quốc dưới sự cai trị của đảng Cộng sản đang xây dựng một đế quốc mới”.

Theo các cựu quan chức, viễn ảnh về Con đường Tơ lụa mới bắt đầu nhen nhúm một cách khiêm tốn từ Bộ Thương mại của Trung Quốc. Trong khi tìm kiếm phương cách để đối phó với vấn đề thặng dư nghiêm trọng trong ngành thép và sản xuất, các quan chức thương mại bắt đầu ươm mầm một kế hoạch xuất khẩu nhiều hơn. Trong năm 2013, chương trình nhận được sự phê chuẩn đầu tiên của lãnh đạo cao cấp khi ông Tập tuyên bố “Con đường Tơ lục mới” trong chuyến thăm Kazakhstan.

Kể từ khi ông Tập nói tới kế hoạch này trong bài diễn văn quan trọng thứ hai vào tháng Ba – khi những lo ngại về suy thoái kinh tế gia tăng – nó đã nhanh chóng trở thành một chính sách quan trọng và có một cái tên thô kệch hơn: “Nhất Đới Nhất Lộ”. “Đới” ám chỉ tuyến đường thương mại trên đất liền nối kết Trung Á, Nga và châu Âu. “Lộ”, một cách kỳ lạ, ám chỉ tuyến đường hàng hải thông qua phía tây Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.

Đối với một số nước, Bắc Kinh đang thúc đẩy chính sách mở cửa. Thương mại giữa Trung Quốc và năm quốc gia Trung Á – Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan và Uzbekistan – đã gia tăng đáng kể từ năm 2000, đạt tới 50 tỷ USD trong năm 2013, theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Hiện nay, Trung Quốc muốn xây dựng đường sá và ống dẫn dầu để dễ dàng tiếp cận các nguồn nguyên liệu cần thiết cho công cuộc phát triển của họ.

H1Ông Tập khởi sự cung cấp thêm chi tiết về kế hoạch này vào đầu năm nay với một thông báo đầu tư và vốn tín dụng 46 tỷ USD cho hành lang kinh tế Trung Quốc – Pakistan đã được dự tính từ trước, kết thúc tại cảng biển Ả Rập ở Gwadar. Vào tháng Tư, Bắc Kinh công bố kế hoạch bơm 62 tỷ USD dự trữ ngoại hối cho ba ngân hàng nhà nước để tài trợ cho việc khuếch trương Con đường Tơ lụa mới. Một số dự án, đã được hoạch định, có vẻ như được bổ sung vào chương trình mới này bởi các quan chức và doanh nhân đang tìm cách gắn kết kế hoạch của họ vào chính sách của ông Tập.

“Họ chỉ đặt một khẩu hiệu mới lên những thứ mà họ từng muốn làm từ lâu”, một nhà ngoại giao phương Tây cho biết.

Scott Kennedy, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế ở Washington nói: “Giống như một cây Giáng sinh, bạn có thể treo rất nhiều mục tiêu chính sách trên đó, nhưng chưa có ai thực hiện một cuộc phân tích kinh tế thích ứng. Số tiền nhà nước mà họ chi ra là chưa đủ; họ hy vọng sẽ có nguồn vốn tư nhân, nhưng nguồn vốn tư nhân có muốn đầu tư hay không? Họ sẽ có lời hay không?”

Như để cung cấp một cái nhìn thoáng qua về tham vọng của Trung Quốc, Con đường Tơ lụa mới cho thấy chính sách kinh tế vĩ mô được Bắc Kinh thực hiện như thế nào – thường là thiếu chuẩn bị, với các quan chức vội vã mổ xẻ các lời tuyên bố mơ hồ và đôi khi mâu thuẫn của cấp cao. “Một phần thì từ trên xuống, một phần thì từ dưới lên, cho đến nay vẫn không có gì ở giữa”, một cựu quan chức Trung Quốc cho biết.

“Phần còn lại của bộ máy hành chánh là cố gắng bắt kịp những nơi ông Tập cắm cờ”, Paul Haenle, giám đốc Trung tâm Carnegie-Tsinghua ở Bắc Kinh nói. “Đây là điều mà ông Tập tuyên bố và sau đó bộ máy hành chánh phải làm điều gì đó về nó. Họ phải đắp thịt lên khúc xương”.

Vài đầu mối xuất hiện vào tháng 3, khi Ủy ban Cải cách và Phát triển đầy quyền lực, cơ quan kế hoạch trung ương Trung Quốc, công bố một tài liệu thô sơ, “Viễn ảnh và kế hoạch hành động cùng lúc xây dựng kinh tế cho Con đường Tơ lụa trên bộ và Con đường Tơ lụa hàng hải của thế kỷ 21”. Tài liệu ghi chép rất chi tiết ở một số điểm – chẳng hạn như những hội chợ sách nào sẽ được tổ chức – nhưng lại chắp vá ở những chỗ khác, như những nước nào được bao gồm trên Con đường Tơ lụa. Peru, Sri Lanka và thậm chí cả Vương quốc Anh được bao gồm trong một số phiên bản của bản đồ bán chính thức nhưng không có trong những phiên bản khác.

H1Tuy nhiên, một danh sách đầy đủ có vẻ đã có. Vào ngày 28 tháng 4, Bộ Thương mại thông báo rằng các nước bao gồm trong Con đường Tơ lụa chiếm 26% thương mại nước ngoài của Trung Quốc, một thống kê thật chính xác. Tuy nhiên, khi Financial Times yêu cầu cho biết chi tiết cụ thể hơn về danh sách các quốc gia thì đã không được trả lời.

Cũng không có dấu hiệu nào về cách thức Con đường Tơ lụa sẽ được điều hành như thế nào – thông qua bộ máy hành chánh của chính họ, hoặc như những bộ phận riêng biệt trong các bộ khác nhau và các ngân hàng chính sách. Đối với các chính phủ ngoại quốc và các ngân hàng đa quốc gia vội vã chạy theo những lời lẽ mơ hồ từ Bắc Kinh để tìm hiểu ý nghĩa của nó, sự mơ hồ và lẫn lộn đã không phải là không được chú ý.

Một nhà ngoại giao của một nước láng giềng cho biết: “Nếu chúng tôi muốn nói chuyện về Con đường Tơ lụa, chúng tôi không biết ai để gọi”.

Khi lợi ích kinh tế của quốc gia mở rộng ra nước ngoài, bộ máy an ninh và quân sự khổng lồ của họ có thể sẽ được kéo vào một vai trò lớn hơn trong khu vực. Trung Quốc không có căn cứ quân sự ở ngoại quốc và kiên quyết khẳng định rằng họ không can thiệp vào chính trị nội bộ của bất cứ nước nào. Nhưng một dự thảo luật chống khủng bố, lần đầu tiên, hợp thức hóa việc đưa lính Trung Quốc ra ngoại quốc, với sự đồng ý của nước chủ nhà.

Quân đội Trung Quốc cũng mong muốn chia phần trong phần thưởng chính trị và tài chính đi kèm với việc xây dựng Con đường Tơ lụa mới. Một cựu viên chức Mỹ nói ông được các tướng lĩnh cấp cao trong Quân đội Trung Quốc cho biết chính sách Nhất Đới Nhất Lộ sẽ có một “bộ phận an ninh”.

Các dự án trong các khu vực bất ổn chắc chắn sẽ thử thách chính sách né tránh những vướng mắc an ninh ở nước ngoài của Trung Quốc. Pakistan đã phái 10.000 quân để bảo vệ các dự án đầu tư của Trung Quốc, trong khi đó ở Afghanistan, quân đội Mỹ cho đến nay vẫn bảo vệ một mỏ đồng do Trung Quốc đầu tư.

H1Việc xây dựng cảng ở các nước như Sri Lanka, Bangladesh và Pakistan đã khiến một số nhà phân tích đặt câu hỏi phải chăng mục đích tối hậu của Trung Quốc là các cơ sở hậu cần hải quân với tác dụng kép có thể được đưa vào phục vụ kiểm soát các tuyến đường biển, một chiến lược được đặt tên là “Chuỗi Ngọc trai”.

Đạt được sự tin tưởng của các nước láng giềng có nghi ngại bao gồm Việt Nam, Nga và Ấn Độ không phải là điều tự nhiên và luôn bị phá hoại bởi sự phô trương sức mạnh liên tục của Trung Quốc ở những nơi khác. Ở Biển Đông, ví dụ, các cuộc đối đầu hải quân đã tăng lên cùng với các tuyên bố chủ quyền hung hăng của Bắc Kinh.

Xuất khẩu thặng dư

Lý thuyết của Lenin nói rằng chủ nghĩa đế được thúc đẩy bởi thặng dư tư bản dường như đã đúng, mỉa mai thay, tại một trong những quốc gia Leninist (bề ngoài) cuối cùng trên thế giới. Không phải ngẫu nhiên mà chiến lược Con đường Tơ lụa trùng hợp với kết quả của sự bùng nổ đầu tư, đã tạo ra tình trạng thặng dư khổng lồ và cần phải tìm kiếm thị trường mới ở nước ngoài.

Tom Miller của công ty tư vấn Bắc Kinh Gavekal Dragonomics nói: “Tăng trưởng xây dựng đang chậm lại và Trung Quốc không cần phải xây dựng nhiều tuyến đường cao tốc mới, đường sắt và cảng biển, do đó họ phải tìm các nước khác đang cần. Một trong những mục tiêu rõ ràng là đạt được nhiều hợp đồng cho các công ty xây dựng Trung Quốc ở nước ngoài”.

Giống như kế hoạch Marshall, bề ngoài của sáng kiến Đường Tơ lụa mới được thiết kế với việc sử dụng những phần thưởng kinh tế như một cách để lấp những lỗ hổng khác. Biên giới phía tây của Trung Quốc và các nước láng giềng Trung Á là nơi có trữ lượng dầu và khí đốt to lớn. Vùng Tân Cương, tọa lạc trên nguồn dự trữ năng lượng lớn nhất của Trung Quốc và quan trọng đối với dự án Con đường Tơ lụa, cũng là quê hương của người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ mang văn hóa Thổ Nhĩ Kỳ, nghèo hơn nhiều so với các công dân ven biển của Trung Quốc và đang muốn ly khai khỏi Bắc Kinh. Khu vực này đã từng xảy ra những vụ bùng phát bạo lực nghiêm trọng trong những năm gần đây.

Tiến vào Trung Á một phần sẽ lấp vào khoảng trống do sự rút quân của Moscow để lại sau chiến tranh lạnh, tiếp theo với sự rút quân của Washington khỏi Afghanistan trong năm tới. Với việc Bắc Kinh nói rằng họ đang đối mặt với các đe dọa khủng bố tăng cao, việc ổn định khu vực rộng lớn hơn là một ưu tiên.

Nhưng, khi làm như vậy, Trung Quốc sẽ gặp phải vấn đề con gà và quả trứng như đã từng hành hạ Mỹ trong nỗ lực “xây dựng quốc gia” – phải chăng an ninh và ổn định là một điều kiện tiên quyết cho sự phát triển kinh tế, hoặc phải chăng, như Bắc Kinh có vẻ tin rằng, họ có thể bình định các cuộc xung đột địa phương với cả một biển đầu tư và chi tiêu cơ sở hạ tầng.

Đối phó với Hồi giáo cực đoan

Nếu phương pháp này không hiệu quả, Trung Quốc sẽ phải đối mặt với một số lựa chọn u ám khác – hoặc là quay gót và bỏ cuộc, hoặc có nguy cơ bị sa lầy trong các cam kết an ninh và chính trị địa phương. Trung Quốc đã từng nói rõ rằng họ không muốn thay thế Mỹ ở Afghanistan cũng như không đóng vai trò cảnh sát khu vực. “Trung Quốc sẽ không rơi vào những sai lầm tương tự”, Jia Jinjing, một chuyên gia về Nam Á tại Đại học Renmin ở Bắc Kinh, nói.

Phát triển kinh tế, chiến lược gia tại Bắc Kinh lập luận, sẽ loại bỏ sự hấp dẫn của Hồi giáo cực đoan ở Trung Quốc và Pakistan, Afghanistan và Trung Á. Nhưng các nhà phê bình lưu ý rằng, chính sách không lưu tâm đến văn hóa, sự hiện diện của bộ máy an ninh khổng lồ và chiến lược kinh tế làm lợi cho cộng đồng người Hoa hơn người dân địa phương, cho đến nay chỉ làm gia tăng căng thẳng ở Tân Cương, một vùng sa mạc với 22% trữ lượng dầu nội địa của Trung Quốc và 40% dự trữ than đá.

Đường sá và ống dẫn dầu qua Pakistan và Myanmar cuối cùng sẽ cho phép Trung Quốc tránh được điểm yếu chiến lược khác – điểm nút chặn của eo biển Malacca, với khoảng 75% lượng dầu nhập khẩu của họ phải đi ngang qua. Hiện tại, một nửa lượng khí đốt của Trung Quốc được dẫn vào bằng đường bộ từ Trung Á, nhờ vào chiến lược tốn kém của người tiền nhiệm của ông Tập để cắt giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu qua đường biển.

Trong khi có một số nước láng giềng sẽ chào đón đầu tư, nhưng không rõ họ có muốn hàng thặng dư của Trung Quốc. Nhiều nước có tỷ lệ thất nghiệp cao và những nhà máy thép hiệu suất thấp của riêng mình, hoặc có tham vọng để phát triển ngành công nghiệp của họ hơn là nhập khẩu của người khác.

Đầu tư quy mô lớn cũng có thể gây ra những lo ngại về việc mở rộng cửa cho sự thống trị kinh tế của Trung Quốc – như họ đã từng làm ở Myanmar và Sri Lanka – và xa hơn nữa, là ảnh hưởng chính trị. Nhưng Trung Quốc hy vọng miếng mồi của sự chi tiêu khổng lồ sẽ chứng tỏ là một động lực lớn đến nỗi các nước láng giềng khó có thể chống lại.

“Họ [Bắc Kinh] không có nhiều quyền lực mềm, vì ít quốc gia tin tưởng họ”, ông Miller nói. “Họ không thể cũng như không muốn sử dụng sức mạnh quân sự. Những gì họ có là một khoản tiền khổng lồ”.

Với sự cộng tác của Michael Peel và Ma Fangjing

Nguồn: ABS

Bài viết mới trên TÌNH YÊU CUỘC SỐNG

Video yêu thích
KimYouTube

Trở về trang chính
Hoàng Kim  Ngọc Phương Nam  Thung dung  Dạy và học  CNM365 Tình yêu cuộc sống Cây Lương thực  Dạy và Học  Kim on LinkedIn KimYouTube Kim on Facebook

 

Bàn cờ thế sự


TÌNH YÊU CUỘC SỐNG. TPP và khả năng tác động tới VN, BBC, 8-10-2015. Hiệp định TPP được 12 quốc gia gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản, Canada, Úc, Singapore, New Zealand, Việt Nam, Malaysia, Brunei, Mexico, Chile và Peru đàm phán xong hôm 05/10 đang thu hút sự chú ý của dư luận Việt Nam, trong và ngoài nước. Bàn cờ thế sự 7 điểm tin Nghiên cứu Quan hệ Quốc tế  Mỹ, Trung, Nga, Nhật, Asean và Việt Nam.

TPP và khả năng tác động tới VN

BBC

8-10-2015

Đàm phán giữa 12 quốc gia tại Atlanta, Hoa Kỳ về TPP đã hoàn tất chính thức hôm 05/10/2015. Ảnh: EPA

Hiệp định TPP được 12 quốc gia gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản, Canada, Úc, Singapore, New Zealand, Việt Nam, Malaysia, Brunei, Mexico, Chile và Peru đàm phán xong hôm 05/10 đang thu hút sự chú ý của dư luận Việt Nam, trong và ngoài nước.

Xin theo dõi thảo luận trực tuyến của BBC Tiếng Việt tại đây.

Nhiều ý kiến, quan điểm được đặt ra xoay quanh thỏa ước mà tên gọi đầy đủ là Hiệp định Hợp tác Đối tác Xuyên Thái Bình Dương có phạm vi bao phủ một thị trường với 800 triệu dân và liên quan 40% giá trị mậu dịch thế giới.

Các ý kiến ủng hộ và cổ vũ cho TPP coi đây là một Hiệp định ‘lịch sử’, ‘bản lề’ và ‘bước ngoặt’, trong khi cũng có những ý kiến hoài nghi, đặt dấu hỏi về thực chất hiệu quả và động cơ của các nước tham gia, trong đó có Hoa Kỳ, Nhật Bản và Việt Nam v.v…

Với Việt Nam, truyền thông trong nước cho hay, tham gia TPP sẽ giúp Việt Nam có cơ hội cải tổ mạnh mẽ về thế chế, nâng cao năng lực và trình độ của nền kinh tế, tạo cú hích không chỉ cho tái cơ cấu kinh tế, đầu tư, công nghiệp, mà còn giúp Việt Nam có đã đẩy tới các cải cách về xã hội, thị trường, thậm chí chính trị.

Riêng về mặt kinh tế, tham gia TPP được cho là cơ hội giúp Việt Nam tăng trưởng và củng cố tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu mạnh mẽ, giảm lệ thuộc vào các quốc gia trong khu vực mà lâu nay Việt Nam được cho là bị thâm hụt mậu dịch, nhập siêu, đặc biệt liên quan tới quan hệ mậu dịch, kinh tế song phương với Trung Quốc, cường quốc thứ hai về kinh tế toàn cầu.

Việt Nam, cũng như một số quốc gia tham gia đàm phán TPP, sẽ còn có thời gian để chính thức phê chuẩn Hiệp định, tuy nhiên đâu có thể sẽ là các tác động, ảnh hưởng có thể có với quốc gia Đông Nam Á với trên 90 triệu dân này, về các phương diện kinh tế, chính trị, xã hội, thể chế… khi gia nhập TPP?

Cơ hội, cú hích?

H1Vào TPP, liệu Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội hơn là rủi ro? Ảnh: AFP

Đây cũng là chủ đề của cuộc Tọa đàm Bàn tròn Trực tuyến thứ Năm tuần này của BBC Việt ngữ, được phát trực tuyến vào lúc 19h30-20h00 giờ Việt Nam, với các vị khách là các nhà quan sát, phân tích, bình luận từ Việt Nam và hải ngoại.

Ngoài ra, một số câu hỏi có thể được đặt ra và thảo luận tại bàn tròn như:

1) TPP sẽ đem lại thay đổi gì trong quan hệ tam giác chính trị, thương mại Việt – Mỹ – Trung? Liệu Việt Nam có bớt được lệ thuộc vào kinh tế với Trung Quốc, giảm được nhập siêu và sự lệ thuộc hay không?

2) Liệu công đoàn độc lập có được công nhận hay không, như một hệ lụy của biến đổi thể chế mà TPP có thể đem lại? Nếu có, thì lấy gì đảm bảo điều đó? Còn nếu không, thì sao?

3) TPP sẽ tạo ra biến đổi chủ yếu nào về các mặt thể chế (kể cả về đường lối phát triển thị trường), chính trị, xã hội, kinh tế đối ngoại của Việt Nam?

4) Nhà nước Việt Nam đã sẵn sàng điều chỉnh, thích nghi cho TPP chưa, những gì cần phải làm ngay để hội nhập hiệu quả, chủ động và bền vững?

5) TPP được cho là một cơ hội có tính bản lề, bước ngoặt lịch sử đối với VN, điều ấy đúng nhất ở mặt nào, điểm nào, lĩnh vực nào? Nếu VN không nắm bắt, làm chủ được cơ hội này, thì điều gì xảy ra?

6) Việt Nam đã đang tham gia, đàm phán, ký kết tham gia vào nhiều hiệp định, thỏa ước thương mại tự do song phương, đa phương khu vực và toàn cầu, cần lưu ý gì là quan trọng nhất để hài hòa các hiệp định, thỏa ước đã đang ký kết nhằm đạt được hiệu quả tốt nhất có thể cho sự phát triển kinh tế, xã hội và an ninh quốc gia một cách bền vững và thực chất?

Mời quý vị theo dõi chương trình của chúng tôi tại đây: http://bit.ly/1VCJtfj

H1

Bài viết mới trên TÌNH YÊU CUỘC SỐNG

Video yêu thích
KimYouTube

Trở về trang chính
Hoàng Kim  Ngọc Phương Nam  Thung dung  Dạy và học  CNM365 Tình yêu cuộc sống Cây Lương thực  Dạy và Học  Kim on LinkedIn KimYouTube Kim on Facebook