Chào ngày mới 9 tháng 1


NgaytruyenthongHSSV
CNM365. Chào ngày mới 9 tháng 1. Wikipedia Ngày này năm xưa. Ngày truyền thống học sinh sinh viên Việt Nam, là ngày tưởng niệm nêu cao tinh thần học sinhsinh viên. Năm 1950 – ngày mất Trần Văn Ơn, một học sinh Việt Nam trường Pétrus Ký (sinh năm 1931) đã bị chính quyền Pháp nổ súng bắn chết trong phong trào biểu tình của học sinh sinh viên Sài Gòn. Cuộc biểu tình này hưởng ứng Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của chủ tịch Hồ Chí Minh chống thực dân Pháp, bảo vệ nền Cộng hoà non trẻ. Năm 1283 – ngày mất Văn Thiên Tường, chính trị gia lỗi lạc anh hùng dân tộc và nhà thơ nổi tiếng triều Tống, tức 8 tháng 12 năm Nhâm Ngọ (sinh năm 1236), tác giả hai câu thơ “Xưa nay hỏi có ai không chết? Hãy để lòng son chiếu sử xanh”. Năm 1324 – ngày mất Marco Polo, thương nhân và nhà thám hiểm người Ý (sinh năm 1254). Năm 2007Steve Jobs CEO của hãng Apple giới thiệu iPhone thế hệ thứ nhất khi phát biểu tại một hội nghị ở San Francisco, Hoa Kỳ.  (xem tiếp…)

NgayHSSV

TÌNH YÊU CUỘC SỐNG. 365 chuyện kể mỗi ngày. Lòng son chiếu sử xanh.  Ngày 9 tháng 1 là Ngày truyền thống học sinh, sinh viên Việt Nam, là ngày tưởng niệm nêu cao tinh thần học sinhsinh viên. Ngày 9 tháng 1 năm 1950Trần Văn Ơn, một học sinh Việt Nam trường Pétrus Ký (sinh năm 1931) đã bị chính quyền Pháp nổ súng bắn chết trong phong trào biểu tình của học sinh sinh viên Sài Gòn. Cuộc biểu tình này nhằm hưởng ứng Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của chủ tịch Hồ Chí Minh chống thực dân Pháp, bảo vệ nền Cộng hoà non trẻ. Ngày 9 tháng 1 năm 1283, nhằm ngày 8 tháng 12  năm Nhâm Ngọ, là ngày mất của Văn Thiên Tường, anh hùng dân tộc, tể tướng và nhà thơ nổi tiếng triều Tống, Trung Quốc, tác giả của hai câu thơ “Xưa nay hỏi có ai không chết? Hãy để lòng son chiếu sử xanh“. Câu chuyện về họ rạng ngời trong lịch sử. (xem tiếp…)

Hãy đi về phía mặt trời
Lên đường đi em
Bình minh đã rạng
Hãy đi về phía mặt trời ! (xem tiếp)

HoangKim999
Hoàng Kim

Video yêu thích
Chào ngày mới. Hãy đi về phía mặt trời
KimYouTube

Trở về trang chính
Hoàng Kim  Ngọc Phương Nam  Thung dung  Dạy và học  Cây Lương thực  Dạy và Học  Tình yêu cuộc sống  Kim on LinkedIn  Kim on Facebook

Chào ngày mới 9 tháng 1


NgayHSSV
CNM365. Chào ngày mới 9 tháng 1: Wikipedia Ngày này năm xưa. Ngày truyền thống học sinh sinh viên Việt Nam. Năm 1950 – ngày mất Trần Văn Ơn, một học sinh Việt Nam trường Pétrus Ký (sinh năm 1931) đã bị chính quyền Pháp nổ súng bắn chết trong phong trào biểu tình của học sinh sinh viên Sài Gòn. Cuộc biểu tình này nhằm hưởng ứng lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của chủ tịch Hồ Chí Minh chống thực dân Pháp xâm lược, bảo vệ nền Cộng hòa non trẻ. Năm 1283 – ngày mất Văn Thiên Tường, chính trị gia lỗi lạc anh hùng dân tộc và nhà thơ nổi tiếng triều Tống, tức 8 tháng 12 năm Nhâm Ngọ (sinh năm 1236), tác giả hai câu thơ “Xưa nay hỏi có ai không chết? Hãy để lòng son chiếu sử xanh“. Năm 1324 – ngày mất Marco Polo, thương nhân và nhà thám hiểm người Ý (sinh năm 1254). Năm 2007Steve Jobs CEO của hãng Apple giới thiệu iPhone thế hệ thứ nhất khi phát biểu tại một hội nghị ở San Francisco, Hoa Kỳ.

Sự kiện

Sinh

Mất

Ngày lễ và kỷ niệm

Tháng 1 | Tháng 2 | Tháng 3 | Tháng 4 | Tháng 5 | Tháng 6 | Tháng 7 | Tháng 8 | Tháng 9 | Tháng 10 | Tháng 11 | Tháng 12

Tham khảo

Trần Văn Ơn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Trần Văn Ơn
Tran Van On.jpg

Trần Văn Ơn (1931-1950)
Sinh Trần Văn Ơn
Châu Thành, Bến Tre
Mất Sài Gòn
Nguyên nhân mất trúng đạn tử thương
Công việc Học sinh

Trần Văn Ơn ( 29 tháng 5 năm 19319 tháng 1 năm 1950) là một học sinh trường Pétrus Ký đã bị chính quyền Pháp nổ súng bắn chết trong phong trào biểu tình của học sinh sinh viên Sài Gòn đầu năm 1950. Cái chết của anh đã gây tiếng vang lớn, có tác động rộng khắp trong phong trào đấu tranh của dân chúng Sài Gòn sau đó. Anh đã được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân năm 2000.

Mục lục

Tiểu sử

Trần Văn Ơn sinh năm 1931, tại xã Phước Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Cha anh là ông Trần Văn Nghĩa là công chức bậc thấp[1][2], mẹ anh là bà Huỳnh Thị Tữu.

Thuở nhỏ, anh học tiểu học ở thị xã Mỹ Tho[3], sau đó cùng gia đình chuyển đi, trú quán tại số nhà 322/10, đường Verolun, Sài Gòn[1]. Hầu hết anh chị của anh đều tham gia phong trào cách mạng, trong đó có chị là Trần Thị Lễ, liệt sĩ đã mất năm 1948[4].

Tháng 8 năm 1945, anh thi đậu vào lớp năm thứ nhất, bậc cao đẳng tiểu học tại Trường Pétrus Ký. Năm học 19481949, anh học xong năm thứ ba bậc cao tiểu, thi vượt lớp đỗ bằng đệ nhất cấp Pháp (Brevet du 1er cycle). Đến năm học 19491950, khi lên lớp năm thứ tư cao tiểu thì Trần Văn Ơn được đặc cách lên lớp Ban tú tài (lớp seconde, tương đương lớp 10 hiện nay) của trường vì đã có bằng đệ nhất cấp[5]. Trần Văn Ơn được coi là một học sinh chăm ngoan, hiếu nghĩa lễ độ với cha mẹ, thầy cô, bên cạnh học tập còn ham hoạt động xã hội[1].

Từ năm 1947[6], anh tham gia vào phong trào học sinh yêu nước của trường, tham gia Hội học sinh sinh viên Việt Nam – Nam Bộ. Anh là hội viên mật của Đoàn học sinh kháng chiến nội thành[1], đồng thời nhận nhiệm vụ tuyên truyền, vận động học sinh trong trường tham gia vào các hoạt động chống thực dân Pháp và chính quyền thân Pháp. Anh được coi là một cột trụ của phong trào học sinh yêu nước của Trường Pétrus Ký[4].

Trước ngày kỉ niệm 9 năm khởi nghĩa Nam Kỳ (23 tháng 11), chính quyền Pháp đã bắt cóc một số học sinh của trường Pétrus Ký[1], sau sự kiện này đã nổ ra cuộc bãi khóa của học sinh của 10 trường ở Sài Gòn vào ngày 23 tháng 11 năm 1949[4]. Lúc này, Trần Văn Ơn đang chuẩn bị thi tú tài, nhưng vẫn tích cực tham gia cuộc bãi khóa, đứng đầu nhóm học sinh của trường Pétrus Ký đi biểu tình[1][4].

Ngày 9 tháng 1 năm 1950, ở Sài Gòn đã nổ ra một cuộc biểu tình lớn của hơn 6000 học sinh-sinh viên và giáo viên các trường, yêu cầu thủ tướng Trần Văn Hữu thả ngay những học sinh, sinh viên bị bắt. 13 giờ ngày hôm đó, chính phủ của thủ hiến Trần Văn Hữu đã huy động một lực lượng lớn cảnh sát để đàn áp phong trào biểu tình, đem vòi rồng phun nước và dùng dùi cui đánh đập tàn nhẫn người biểu tình. Cuộc đàn áp này đã dẫn tới việc bắt đi 150 người, đánh đập 30 người trọng thương tại chỗ[1]. Không lùi bước trước kẻ thù, Trần Văn Ơn cùng một số bạn bè hiên ngang tiến về phía trước lớn tiếng tố cáo tội ác của chúng, đồng thời che chở cho các em nhỏ ở phía sau.[7] Theo trang tỉnh Bến Tre, trong lúc khiêng nữ sinh Tạ Thị Thâu của Trường Gia Long bị cảnh sát đánh ngất, Trần Văn Ơn đã bị trúng đạn vào bụng[4]. Theo Lê Trung Nghĩa trên Tuổi Trẻ, Trần Văn Ơn bị bắn trong lúc đang đỡ học sinh trèo lên đống củi chất sát rào để vượt tường[8]. Cùng với các nạn nhân khác, anh được đưa vào Bệnh viện Chợ Rẫy cứu chữa, tuy nhiên do vết thương quá nặng nên đã qua đời vào 15 giờ 30 phút chiều ngày hôm đó[1][4]. Khi đó, Trần Văn Ơn mới chưa đầy 19 tuổi.

Đám tang Trần Văn Ơn

Tin Trần Văn Ơn mất ngay lập tức đã gây náo động trong giới học sinh-sinh viên Sài Gòn. Các học sinh đã được cử tới để bảo vệ xác Trần Văn Ơn tại nhà thương[9]. Tin này cũng mau chóng trở thành tâm điểm và đồng loạt các tờ báo lớn của Sài Gòn đã đưa tin[5].

Hình ảnh lễ tang Trần Văn Ơn tại trường Pétrus Ký

Sau khi đấu tranh để được sự đồng ý của nhà cầm quyền, ban đại diện học sinh trường và gia đình đã đem xác anh về quàn 3 ngày tại nhà vĩnh biệt đường Thuận Kiều[8]. Họ đã lập bàn thờ, đặt linh vị và quyết định tổ chức tang lễ cho Trần Văn Ơn ngay trong trường Pétrus Ký. Toàn thể học sinh Pétrus Ký đã mang băng đen để tang anh. Từ ngày 10 đến 12 tháng 1, hàng trăm đoàn thể đủ mọi các giới: công nhân, tri thức, thương nhân, công chức, nghệ sĩ, nhà báo, học sinh… đã đến viếng, thắp hương và đặt vòng hoa cho anh[8]. Tổng cộng có hơn 300 vòng hoa, đặc biệt trong số đó có có vòng hoa của những người Pháp mang dòng chữ “Soldats démocrates” (Chiến sĩ dân chủ)[4].

Ngày 12 tháng 1 năm 1950, lễ tang Trần Văn Ơn được tổ chức, với Trưởng ban lễ tang là giáo sư Lưu Văn Lang[1]. Hàng chục ngàn người đã đến tập trung tại trường Trương Vĩnh Ký. Hơn 300.000 người dân Sài Gòn đã xuống đường ủng hộ[8]. Theo báo Thần chung (số ngày 14-1-1950), để hưởng ứng đám tang Trần Văn Ơn, các hiệu buôn người Việt, người Hoa, người Ấn, các hãng tư nhân khác đều đóng cửa ngày hôm đó, đồng thời các xe rước người đi đưa đám tang đều không lấy tiền, hàng mấy trăm phu xích lô tình nguyện chở hơn 300 vòng hoa. Hai đại biểu học sinh ở Trung và Bắc cũng đáp máy bay vào dự tang lễ[4]. Sau khi tập hợp đông đủ, đúng 7 giờ 30 phút, đoàn người bắt đầu khởi hành, đi qua các con đường của Sài Gòn, tới nhà vĩnh biệt đường Thuận Kiều đón thi hài anh. Học sinh mang theo những biểu ngữ, di ảnh Trần Văn Ơn. Dẫn đầu đoàn biểu tình là những nhân sĩ trí thức như Lưu Văn Lang, luật sư Trịnh Đình Thảo, Nguyễn Hữu Thọ…, cùng một số người Pháp[9]. Ước tính có 25.000 người đã đi trong đoàn[5], cùng với rất nhiều dân chúng Sài Gòn ở hai bên đường đón tiếp hưởng ứng. Quan tài anh sau khi được đưa ra khỏi nhà vĩnh biệt, đã được đưa về nghĩa trang Chợ Lớn để chôn cất[8].

Tại nghĩa trang Chợ Lớn, nhiều điễu văn được đọc để tưởng niệm Trần Văn Ơn. Trong số đó, Điếu văn của đại biểu các học sinh, sinh viên có đoạn:

Chúng ta sẽ không bao giờ quên được ngày 9 tháng 1, ngày mà anh Ơn và các bạn học sinh, sinh viên đã vui lòng đem xương máu, sinh mạng của mình đổi lấy tự do cho các bạn bị giam cầm. Tinh thần bạn Trần Văn Ơn bất diệt![4].

Đám tang Trần Văn Ơn được coi là đã trở thành một “cuộc biểu dương lực lượng của đồng bào yêu nước Sài Gòn – Chợ Lớn”, chống lại chính quyền thực dân Pháp[4][9].

Tưởng niệm

Chú thích

  1. ^ a ă â b c d đ e ê g Nguyễn Minh Đức, “Trần Văn Ơn: Ngôi sao tháng giêng muôn thuở “, Báo Bình Dương. Truy cập 2008-10-17.
  2. ^ Một số nguồn khác như ở đây lại nói rằng Trần Văn Ơn sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo.
  3. ^ “Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Ơn]”, trang tỉnh Bến Tre. Truy cập 2008-10-17.
  4. ^ a ă â b c d đ e ê g h Trần Văn Ơn (1931 – 1950)“, trang tỉnh Bến Tre. Truy cập 2008-10-17.
  5. ^ a ă â b c Nguyễn Quốc Dũng, “Kỷ niệm 57 năm ngày truyền thống HS-SV VN (9/1/1950 – 9/1/2007)“, Báo Thanh Niên. Truy cập 2008-10-17.
  6. ^ Dạ Sinh, “Hình tượng Trần Văn Ơn“, Báo Sài Gòn Giải Phóng. Truy cập 2008-10-17.
  7. ^ Sách Tài liệu dạy-học chương trình lịch sử địa phương Trung học hơ sở tỉnh Bến Tre,Lê Ngọc Bữu (Chủ biên), Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam
  8. ^ a ă â b c Lê Trung Nghĩa, “Ngòi pháo 9-1 – Kỳ 2: Trần Văn Ơn sống mãi“, Báo Tuổi Trẻ. Truy cập 2008-10-17.
  9. ^ a ă â Đám tang Trần Văn Ơn“, trang thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập 2008-10-17.
  10. ^ T.Hằng, “Hằng năm, trao giải thưởng Trần Văn Ơn cho học sinh chuyên nghiệp và dạy nghề“, Báo Thanh Niên. Truy cập 2008-10-17.

Tham khảo

Văn Thiên Tường

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Tượng Văn Thiên Tường

Văn Thiên Tường (文天祥,Wen Tian Xiang, 6/6/12369/1/1283) là thừa tướng nhà Nam Tống, một thi sĩ nổi tiếng và là anh hùng dân tộc của Trung Quốc.

Mục lục

Xuất thân

Văn Thiên Tường ban đầu có tên Vân Tôn (雲孫), tự Thiên Tường (天祥), sau đổi thành Tống Thụy (宋瑞) và có tự là Lí Thiện (履善), hiệu Văn Sơn (文山). Ông xuất thân từ Cát Châu Lô Lăng (吉州廬陵), bây giờ là huyện Cát An, tỉnh Giang Tây). Lúc còn nhỏ, Văn Thiên Tường chăm học, đọc nhiều sách, ông thích nhất là những câu chuyện nói về “Trung thần nghĩa sĩ”. Tư tưởng yêu nước đã ăn sâu vào tâm hồn ông. Năm 1253, đời vua Tống Lý Tông, Văn Thiên Tường 17 tuổi, tham gia kỳ thi Hương ở Lô Lăng, tên đậu đầu bảng. Lúc đứng trước tượng Âu Dương Tu, ông đã nói: “Sau này tôi chết đi, nếu không được như ông, mọi người tưởng nhớ, thì tôi không phải là bậc đại trượng phu“.

Đường công danh

Năm 1255, ông cùng em là Văn Bích tham gia kỳ thi Tiến sĩ và cả hai đều có tên trúng cử. Vào ngày công bố người trúng tuyển, Văn Thiên Tường đứng đầu trên 601 người đậu Tiến sỹ rồi ông được mang danh trạng nguyên, thì ông được tin cha chết. Hai anh em phải trở về quê hương khi chưa kịp nhận chức tước. Mãi đến năm 1259, Văn Thiên Tường mới được bổ nhiệm Công sự phán quan, một chức quan xử kiện. Khi quân nhà Nguyên tràn vào đất Tống, ông ứng “chiếu Cần Vương” dưới cờ vua Tống Cung Đế.

Năm 1275, ông được cử làm Hữu Thừa tướng, Khu mật sứ, Đô đốc thống quản quân mã. Vào tháng 8 năm đó, chẳng may Văn Thiên Tường bị thua trận ở Lô Lăng, may có người cứu thoát. Vợ là phu nhân Âu Dương, con trai thứ là Phật Sinh, hai con gái là Liễu Nương và Hoàn Nương đều bị quân Nguyên bắt giam. Công cuộc kháng chiến chống Nguyên không thành và ông bị quân Nguyên bắt đưa về Yên Kinh (Bắc Kinh ngày nay).

Năm 1278, mẹ ông và người con trai đầu mới 13 tuổi bị bệnh qua đời khiến ông vô cùng đau buồn. Triều đình phong cho ông làm Thiếu bảo, Tín Quốc công thi hành chủ trương tiến bộ. Trong thời gian ở Lâm An, tình thế quẫn bách, triều đình đã cử ông đến đại bản doanh Thừa tướng triều Nguyên là Bá Nhan đàm phán cầu hàng. Vua Nguyên thấy ông là người có tài và có khí tiết định giam giữ dụ hàng. Khi Bá Nhan lấy cái chết đe doạ, ông đã khẳng khái nói:”Tôi hiện đang là Tể tướng triều Tống, chỉ lấy cái chết để đền nợ nước, nếu lấy gươm đao dọa nạt, chẳng làm gì được đâu“. Bá Nhan đã giữ ông lại và quyết định giải ông về Đại Đô (nay là Bắc Kinh).

Tiết khí

Năm 1276, quân Nguyên đến núi Cao Đình, nhà Tống xin hàng. Bá Nhan sai hàng tướng Lã Văn Hoán vào Lâm An, tra xét thành trì, treo bảng vàng vỗ về quân dân trong ngoài. Bá Nhan giam giữ Văn Thiên Tường trong quân, Thiên Tường mắng Bá Nhan thất tín. Văn Hoán ở bên cạnh khuyên giải, Thiên Tường mắng Hoán là loạn tặc, Văn Hoán rất hổ thẹn nói: “Thừa tướng sao lại mắng Hoán là loạn tặc?” Văn Thiên Tường nói: “Quốc gia bất hạnh đến hôm nay, mày gây tội đầu, mày không phải loạn tặc thì ai? Trẻ con 3 thước đều mắng mày, có riêng gì ta?” Lữ Văn Hoán nói: “Tôi giữ Tương Dương 6 năm không được cứu.” Văn Thiên Tường nói: “Sức cùng viện tuyệt, thì chết để báo nước là được. Mày yêu thân tiếc vợ con, đã phụ nước, còn phá hoại tiếng tăm cả nhà. Nay mày họp cả họ làm chuyện phản nghịch, là tặc thần muôn đời đấy!” Tướng Nguyên là Toa Đô cũng phải khen: “Thừa tướng mắng họ Lã hay lắm!”[1]

Vào cuối năm 1277, ông đã trốn thoát khi đang trên đường bị cưỡng bức lên phương Bắc ra mắt Nguyên Thế Tổ – Hốt Tất Liệt. Sau đó một thời gian, vào một buổi trưa tháng 12, Văn Thiên Tường đã xuất quân từ Hải Phong lên phía bắc, khi đi qua một quãng đường hẹp đã bị quân phục kích, rơi vào bẫy, không kịp trở tay và bị quân Nguyên bắt sống. Rút kinh nghiệm lần trước, lần này quân Nguyên canh phòng ông nghiêm mật. Nhiều lần Văn Thiên Tường đã tìm cách trốn nhưng vô hiệu.

Một thời gian sau, bị nhà Nguyên tấn công cả hai phía Nam và Bắc, nhà Tống đã bị thất thủ. Thừa tướng triều Tống Lục Tú Phu cõng vị hoàng đế hãy còn ít tuổi nhảy xuống biển tuẫn tiết. Chiến tranh kết thúc, quân Nguyên bày yến tiệc để mừng công, Văn Thiên Tường cũng được mời đến. Trương Huyền Phạm, đô đốc quân thủy nhà Nguyên đã nói với ông:

“Hiện nay, triều Tống đã mất, trung hiếu của ông cũng hết rồi. Thừa tướng có thể thay đổi ý kiến được không, làm việc cho triều Nguyên, mà Tể tướng triều Nguyên không phải là ông thì ai vào đó?”

Ông đã khẳng khái trả lời:

“Nước mất không thể cứu được, làm quan đại thần thì tội quả đáng chết, lẽ nào còn tham sinh sợ chết, phản bội Tổ quốc được?”

Trên đường giải từ Quảng Châu lên Đại Đô, thời tiết khắc nghiệt, mưa gió tầm tã, Văn Tường bị xích giải đi. Ông đã từng tuyệt thực, nhịn đói, nhịn khát, muốn lấy cái chết để phản kháng, có lúc ông lại tìm cách trốn thoát, nhưng tất cả đều vô hiệu, vì quân Nguyên canh phòng nghiêm mật. Những lúc đó ông lại làm thơ gửi gắm tâm hồn, ý nguyện. Triều Nguyên muốn lợi dụng ông để lung lạc nhân tâm, hòa hoãn ý chí chống Nguyên của nhân dân Giang Nam nhưng vẫn không mua chuộc được ông. Triều Nguyên đã cho Lưu Mộng Viêm là Thừa tướng triều Tống đã hàng đến dụ hàng Văn Thiên Tường. Vừa trông thấy Lưu Mộng Viêm, Văn Thiên Tường lòng bốc giận, mắng rủa thậm tệ. Tiếp theo triều đình nhà Nguyên đưa Hoàng đế tù nhân Tống Cung Tông của Nam Tống mới 9 tuổi đến khuyên ông đầu hàng. Văn Thiên Tường trông thấy vua cũ, tuy không thóa mạ, nhưng lạnh nhạt nói: “Xin thánh giá hồi cung”.

Vào một ngày tháng 5, triều đình nhà Nguyên lại cho người dẫn Văn Bích, em trai ông đã đầu hàng giặc đến khuyên ông nên hàng, Văn Thiên Tường kiên quyết: “Anh em một người là tù, một người cưỡi ngựa, cùng cha mẹ nhưng không đội một trời“. Năm 1283, ông bị đưa đến Kim Loan điện để gặp Hốt Tất Liệt. Ông đứng sừng sững, bị lính đánh đến gãy xương, vẫn không chịu quỳ. Hốt Tất Liệt đề nghị ông theo nhà Nguyên, sẽ phong ông làm Thừa tướng nhưng ông không chấp nhận. Triều đình nhà Nguyên dày vò thân xác ông nhưng không nổi, cuối cùng đã dùng mẹo “tình cốt nhục” buộc con gái ông là Liêu Nương hiện đang bị chúng bắt giữ viết thư cho ông. Đến lúc này ông mới biết khi thua trận vợ và con ông cũng bị bắt luôn.

Sau ba năm thấy không thể khuất phục được ông, vua Nguyên hết cách bèn đem ông giết nhưng vẫn khen là “chân nam tử”. Ông chết lúc mới 47 tuổi.

Khi hậu táng Văn Thiên Tường, mọi người đã phát hiện có một tờ giấy quấn quanh đai lưng của thi thể ông, tờ giấy đã được viết thay cho lời trăn trối:

“Chức vụ tôi là Tể tướng, mà không cứu được xã tắc, ổn định thiên hạ, quân bại nước nhục, tội đáng chết từ lâu. Từ ngày bị bắt đến nay, không làm điều gì gian dối. Ngày nay cơ sự thế này, xin hướng về phương Nam lạy trăm lạy. Xin được nói: Khổng Tử nói muốn có nhân đức phải giữ nghĩa, tôi giữ nghĩa đến cùng nên có nhân. Đọc sách thánh hiền, học được chuyện gì? Ngày nay, ngày sau khỏi hổ thẹn. Tống thừa tướng Văn Thiên Tường tuyệt bút”.

Văn Thiên Tường tuy chết, nhưng phẩm chất đạo đức cao thượng của ông mãi mãi để cho người đời sau kính ngưỡng. Ông cùng với Lục Tú PhuTrương Thế Kiệt được sử Tàu gọi là “Tống vong tam kiệt” (ba bậc hào kiệt lúc nhà Tống mất).

Văn chương

Văn Thiên Tường còn là một nhà thơ, nhà văn. Văn chương ông có lời lẽ khẳng khái, hào hùng của kẻ sĩ trong thời nước nhà lâm nạn. Khí tiết của Văn Thiên Tường ảnh hưởng rất nhiều đến sĩ phu đời sau. Hai câu thơ:

人生自古誰無死
留取丹心照汗青
Nhân sinh tự cổ thùy vô tử
Lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh
Xưa nay hỏi có ai không chết?
Hãy để lòng son chiếu sử xanh

đã được Nguyễn Công Trứ dùng trong bài hát nói “Chí khí Anh Hùng” nổi tiếng của mình:

Vòng trời đất dọc ngang ngang dọc
Nợ tang bồng vay trả, trả vay
Chí làm trai nam bắc đông tây,
Cho phỉ sức vẫy vùng trong bốn bể
Nhân sinh tự cổ thùy vô tử,
Lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh
Đã chắc ai rằng nhục rằng vinh
Mấy kẻ biết anh hùng thời vị ngộ
Cũng có lúc mây tuôn sóng vỗ,
Quyết ra tay buồm lái trận cuồng phong
Chí những toan xẻ núi lấp sông
Làm nên đấng anh hùng đâu đấy tỏ
Đường mây rộng thênh thênh cử bộ,
Nợ tang bồng trang trắng vỗ tay reo,
Thảnh thơi thi tập, rượu bầu.

Bài gốc có câu này của Văn Thiên Tường:

Quá Linh Đinh Dương
Tân khổ tao phùng khởi nhứt kinh,
Can qua liêu lạc tứ châu tinh.
Sơn hà phá toái phong phiêu nhứ,
Thân thế phù trầm vũ đả bình.
Hoàng Khủng than đầu thuyết hoàng khủng,
Linh Đinh dương lý thán linh đinh.
Nhân sanh tự cổ thùy vô tử,
Lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh.
Qua biển Lênh Đênh
Cay đắng do từ một sách kinh
Bốn năm quạnh quẽ cảnh đao binh
Bông tung gió: vỡ tan sông núi
Gió đập bèo: chìm nổi kiếp mình
Ghềnh Sợ Hãi kể niềm sợ hãi
Biển Lênh Đênh than nỗi lênh đênh
Xưa nay hỏi có ai không chết
Hãy để lòng son chiếu sử xanh

Bài “Chính khí ca” cũng là một tác phẩm hết sức nổi tiếng của ông, được Văn Thiên Tường làm khi đang ở trong nhà tù của quân Nguyên.

Chính khí ca
Thiên địa hữu chính khí
Tạp nhiên phú lưu hình
Hạ tắc vi hà nhạc
Thượng tắc vi nhật tinh
Ư nhân viết “hạo nhiên”
Bái hồ tắc thương minh
Hoàng lộ đương thanh di
Hàm hòa thổ minh đình
Thời cùng tiết nãi hiện
Nhất nhất thùy đan thanh
Tại Tề thái sử giản
Tại tấn Đổng Hồ bút
Tại Tần Chu Hợi truỳ
Tại Hán Tô Vũ tiết
Vi Nghiêm tướng quân đầu
Vi Kê thị trung huyết
Vi Trương Thư Dương xỉ
Vi Nhan Thường Sơn thiệt
Thanh tháo lệ băng tuyết
Hoặc vi Xuất Sư Biểu
Quỷ thần khấp tráng liệt
Hoặc vi độ giang tiếp
Khẳng khái thôn hồ yết
Hoặc vi kích tặc hốt
Nghịch thụ đầu phá liệt
Thị khí sở bàng bạc
Lẫm liệt vạn cổ tồn
Đương kỳ quán nhật nguyệt
Sinh tử an túc luân
Địa duy lại dĩ lập
Thiên trụ lại dĩ tồn
Tam cương thực hệ mệnh
Đạo nghĩa vi chi căn
Ta dư cấu dương cửu
Lệ dã thực bất lực
Sở tù anh kỳ quan
Truyện xa tống cùng bắc
Đỉnh hoạch cam như di
Cầu chi bất khả đắc
Âm phòng niết quỷ hỏa
Xuân viện bí thiên hắc
Ngưu ký đồng nhất tạo
Kê thê phụng hoàng thực
Nhất triêu mông vụ lộ
Phân tác câu trung tích
Như thử tái hàn thử
Bách lệ tự tích dịch
Ai tai tự như trường
Vi ngã an lạc quốc
Khởi hữu tha cù xảo
Âm dương bất năng tặc
Cố thử cảnh thảm bại
Ngưỡng thị phù vân bạch
Du du ngã tâm bi
Thương thiên hạt hữu cực
Triết nhân nhật dĩ viễn
Điển hình tại túc tích
Phong diêm triển thư độc
Cổ đạo chiếu nhan sắc
Bài ca chính khí
Trời đất có chính khí
Tỏa ra cho muôn loài
Là sông núi dưới đất
Là trăng sao trên trời
Đầy rẫy cả vũ trụ
Khí hạo nhiên của người
Gặp cảnh đời bình trị
Triều thịnh vang lời vui
Khi cùng, tiết tháo rõ
Sử xanh ghi đời đời.
Ở Tề, sách Thái Sử
Ở Tấn, bút Đổng Hồ
Ở Tần, chùy Bác Lãng
Ở Hán, cờ họ Tô
Đầu Nghiêm thách trước giặc
Máu Kê trên áo vua
Răng Trương công chửi địch
Lưỡi Kiều Khanh mắng thù.
Hoặc là mũ Liêu Đông
Vẻ băng tuyết phau phau
Hoặc là biểu “Ra quân”
Lẫm liệt quỷ thần sầu
Hoặc qua sông gõ nhịp
Khảng khái nuốt quân Hồ
Hoặc giật hốt đánh giắc
Phường tiếm nghịch toang đầu.
Khi ấy tràn ngập tới
Oai nghiêm muôn thuở còn
Khi đã vượt nhật nguyệt
Sống thác chuyện con con!
Khuôn đất nhờ đó vững
Cột trời nhờ đó còn
Ba giường được gìn giữ
Đạo nghĩa có gốc nguồn.
Xót ta gặp vận ách
Tướng sĩ thực hèn nhát
Dải mũ buộc thân tù
Xe chở lên cực bắc
Ninh nấu cũng cam lòng
Còn để ta mong mãi
Phòng sâu ma lập lòe
Viện xuân thành ngục tối!
Ngựa giỏi nhốt cùng trâu
Chuồng gà, phượng nhặt thóc
Thân này khi gió sương
Đành rãnh ngòi lăn lóc
Thế mà hai năm qua
Tránh xa bao khí độc
Thương ôi! Chỗ lội lầm!
Lại sống yên tối sớm
Phải đâu khôn khéo gì
Âm dương không dám phạm
Vằng vặc tấm cô trung
Ngẩng nhìn mây trắng nổi
Buồn thay! Nỗi lòng ta
Trời xanh cao vời vợi!
Thánh hiền khuất lâu rồi
Khuôn phép vẫn không mất
Hiên gió mở sách coi
Gương xưa soi trước mặt.

Tham khảo

  1. ^ Văn Thiên Tường, tlđd – Chỉ Nam lục, trang 270

 

9 tháng 1

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Ngày 9 tháng 1 là ngày thứ 9 trong lịch Gregory. Còn 356 ngày trong năm (357 ngày trong năm nhuận).

« Tháng 1 năm 2016 »
CN T2 T3 T4 T5 T6 T7
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31

Mục lục

 

iPhone (thế hệ thứ nhất)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
iPhone
Nhà phát triển Apple Inc.
Nhà sản xuất Foxconn (OEM)[1]
Thế hệ thứ nhất
Mô-đen A1203[2]
Phát hành lần đầu 29 tháng 6, 2007
Số thiết bị bán ra 6,1 triệu[3]
Sản phẩm sau iPhone 3G
Có liên hệ với iPad, iPod Touch (so sánh)
Kiểu máy Điện thoại thông minh
Dạng máy Slate
Kích thước Chiều dài: 115 mm (4,5 in)
Chiều rộng: 61 mm (2,4 in)
Độ dày: 11,6 mm (0,46 in)
Khối lượng 135 g (4,8 oz)
Hệ điều hành iOS 3.1.3 (mã hiệu 7E18)
Bắt đầu từ 2 tháng 2, 2010; 4 năm trước OS này không còn được Apple hỗ trợ; mà sử dụng hệ điều hành của bên thứ ba có sẵn
CPU Samsung 32-bit RISC ARM 1176JZ(F)-S v1.0[4] 620 MHz
Ép xung tới 412 MHz[5]
Bộ nhớ 128 MB eDRAM[6]
Dung lượng lưu trữ 4, 8 or 16 GB dạng flash
Pin chế phẩm có thể sạc lại pin Li-ion[7] 3.7 V 1400 mAh
Dạng nhập liệu Hiển thị Đa chạm màn cảm ứng
Gia tốc 3-axis
Cảm biến khoảng cách
Cảm biến ánh sáng môi trường
Microphone
Điều khiển Headset
Màn hình màn hình 3,5 inch (đường chéo)
320×480-pixel độ phân giải ảnh ở 163 ppi
tỉ lệ ảnh 2:3
LCD 18-bit (262,144-color)
Máy ảnh sau 2,0 MPgắn thẻ địa lý
Âm thanh 2 loa
Giắc cắm tai nghe TRRS, tần số đáp ứng từ 20 Hz đến 20 kHz (tai nghe trong, headset)
Microphone
Chuẩn kết nối Bốn băng tần GSM/GPRS/EDGE
(850 900 1,800 1,900 MHz)
Wi-Fi (802.11 b/g)
Bluetooth 2.0
USB 2.0/Dock connector[8]Online: App Store, iTunes Store, MobileMe, Safari
Trang web www.apple.com/iphone

iPhone (còn gọi là phiên bản iPhone đời đầu, hay thế hệ iPhone 2G để phân biệt với các sản phẩm ra đời sau nó) là một điện thoại thông minh được thiết kế và tiếp thị bởi công ty Apple Inc. Đây là thế hệ đầu tiên của iPhone và đã được công bố vào ngày 9 tháng 1 năm 2007 [9] sau nhiều tháng tin đồn và đầu cơ [10]. Nó đã được giới thiệu tại Mỹ vào ngày 29 tháng 6 năm 2007. Nó có đặc tính hỗ trợ kết nối 4 băng tần GSM cho thiết bị di động và hỗ trợ truyền dữ liệu chuẩn GPRSEDGE.

Vào ngày 09 tháng 6 năm 2008, Apple công bố tiếp theo là iPhone 3G. IPhone đời đầu (phiên bản gốc) không còn nhận được bản cập nhật phần mềm của Apple, phiên bản phần mềm chính thức cuối cùng của nó là hệ điều hành iPhone 3.1.3.

Nó đã được báo cáo rằng trong năm 2013, iPhone bản gốc sẽ được coi là “lỗi thời” trong các cửa hàng bán lẻ của Apple, thành “cổ điển” với các nhà cung cấp dịch vụ khác ở Mỹ, và “lỗi thời” trong tất cả các khu vực khác.[11] Apple không phục vụ các sản phẩm quá cũ hay đã lỗi thời, và các linh kiện thay thế cho các sản phẩm lỗi thời sẽ không có sẵn cho các nhà cung cấp dịch vụ.[12]

Lịch sử

Giai đoạn đầu phát triển

Steve Jobs, giám đốc điều hành tại Apple Inc, hình thành một ý tưởng sử dụng một cảm ứng đa chạm màn hình cảm ứng tương tác với một máy tính theo một cách thức mà ông có thể gõ trực tiếp lên màn hình, về cơ bản loại bỏ sự hiện diện vật lý của bàn phím và chuột, giống như một máy tính bảng. Việc tuyển dụng một nhóm các kỹ sư của Apple để nghiên cứu những ý tưởng như một dự án phụ. Khi thực hiện xem xét lại các nguyên mẫu của nó và GUI -giao diện người dùng, ông hình thành một ý tưởng thứ hai triển khai thực hiện công nghệ này trên một điện thoại di động[13]. Những cố gắng quy tụ trong cái gọi là Dự án màu tím 2 và bắt đầu vào năm 2005.[14]

Apple đã tạo ra các thiết bị trong một sự hợp tác bí mật và chưa từng có với AT&T, trước đó là Cingular Wireless. Chi phí phát triển của sự hợp tác đã được ước tính cỡ $150,000,000[15] trong khoảng thời gian ba mươi tháng. Apple từ chối các cách tiếp cận “thiết kế của Uỷ ban” – cách đã tạo ra Motorola ROKR E1, một sự hợp tác phần lớn không thành công với Motorola. Thay vào đó, Cingular Wireless cho Apple tự do để phát triển phần cứng của iPhone và phần mềm trong nhà[16][17].

IPhone phiên bản gốc được Steve Jobs giới thiệu vào ngày 09 tháng 1 năm 2007 trong một bài phát biểu tại Hội nghị & hội chợ triển lãm Macworld tổ chức tại Moscone WestSan Francisco, California[18]. Trong bài phát biểu của mình, Jobs nói: “Tôi đã mong chờ giây phút này trong hai năm rưỡi”, và rằng “hôm nay, Apple sẽ lại phát minh điện thoại”[19] Jobs giới thiệu iPhone như là một sự kết hợp của ba thiết bị: một “màn hình rộng iPod với điều khiển cảm ứng”, “cuộc cách mạng điện thoại di động điện thoại”, và một “bước đột phá Internet truyền thông”.[20]

Phát hành

IPhone được phát hành vào ngày 29 tháng 6 năm 2007 tại Hoa Kỳ, nơi hàng ngàn người đã được báo cáo đã chờ đợi bên ngoài của Apple và AT & T bán lẻ cửa hàng ngày trước khi ra mắt của thiết bị, với nhiều cửa hàng báo cáo tình trạng thiếu chứng khoán trong vòng một giờ. Để tránh lặp lại những vấn đề của 3 ra mắt PlayStation, đã gây ra vụ trộm cắp và thậm chí một vụ nổ súng, cảnh sát ra khỏi nhiệm vụ được thuê để bảo vệ các cửa hàng qua đêm.

Sau đó nó được làm sẵn có trong Vương quốc Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, các Cộng hòa Ireland và Áo trong tháng 11 năm 2007. Sáu trong mười người Mỹ được khảo sát nói rằng họ biết iPhone đang đến trước khi phát hành.

Sau khi phát hành

Các iPod Touch, một thiết bị màn hình cảm ứng với các phương tiện truyền thông và khả năng internet và giao diện của iPhone, nhưng không có khả năng kết nối với một mạng di động cho các chức năng điện thoại hoặc truy cập internet, được phát hành vào ngày 05 tháng 9 năm 2007. Đồng thời, Apple đã giảm đáng kể giá của GB mô hình 8 trong khi ngừng các mô hình 4 GB. Apple đã bán được một phần triệu của iPhone năm ngày sau đó, hoặc 74 ngày sau khi phát hành. Sau khi nhận được “hàng trăm email… thất vọng “về sự sụt giảm giá cả, Apple đã cho tín dụng lưu trữ để sớm chấp nhận.

Một mô hình 16 GB được phát hành vào ngày 05 tháng hai năm 2008. Apple phát hành một SDK trên 06 tháng 3 năm 2008, cho phép các nhà phát triển để tạo ra các ứng dụng sẽ được cung cấp bắt đầu trong hệ điều hành iPhone phiên bản 2.0, nâng cấp miễn phí cho người dùng iPhone. Vào ngày 9, Apple công bố iPhone 3G, bắt đầu vận chuyển 11 tháng 7. Các bản iPhone gốc đã bị dừng tại thời điểm đó, tổng khối lượng bán hàng đến 6.124.000 đơn vị.

Trong khi hầu hết các tài liệu của Apple chỉ đơn giản được gọi là thiết bị “iPhone”, thuật ngữ “iPhone nguyên bản” xuất hiện trong một thông cáo báo chí từ tháng 7 năm 2010.

Phần mềm

Trong thời gian phát hành, iPhone được bán trên thị trường như chạy “OS X”. Tên của hệ điều hành đã được tiết lộ như hệ điều hành iPhone với việc phát hành của iPhone SDK. Cho đến nay, Apple đã phát hành 6 phiên bản chính phần mềm cho iPhone, bao gồm cả một đơn vị đi kèm với iPhone bản gốc và ba phiên bản chính (hệ điều hành iPhone 1, 2, và 3) cho iPhone, nhưng bản cập nhật phần mềm cho iPhone bản gốc và 3G đã được ngưng.

Lịch sử phần mềm

Việc phát hành ban đầu của hệ điều hành bao gồm Visual Voicemail, cử chỉ đa cảm ứng, HTML email, trình duyệt web Safari, nhắn tin văn bản ren, và YouTube. Tuy nhiên, nhiều tính năng như tin nhắn MMS, các ứng dụng, và sao chép và dán không được hỗ trợ trong phiên bản. Những tính năng còn thiếu dẫn đến hacker jailbreak điện thoại của họ có thêm những tính năng còn thiếu. Cập nhật phần mềm chính thức từ từ bổ sung các tính năng này. hệ điều hành iPhone 2.0, phát hành 11 tháng 7 năm 2008, giới thiệu các ứng dụng của bên thứ ba, hỗ trợ trao đổi, push e-mail, và cải tiến khác.

hệ điều hành iPhone 3.0, phát hành 17 tháng 6 năm 2009, sao chép và dán giới thiệu, tìm kiếm Spotlight cho màn hình chủ, và các tính năng mới của YouTube. Không phải tất cả các tính năng của hệ điều hành iPhone 3.0 được hỗ trợ trên iPhone phiên bản gốc. Không giống như iPhone 3G, iPhone ban đầu đã không nhận được iOS 4 bản cập nhật. iPhone OS 3.1.3 là phiên bản mới nhất của hệ điều hành iPhone (nay là iOS) sẽ được phát hành cho iPhone gốc.

Thông cáo báo chí

Tờ The New York Times và The Wall Street Journal công bố đánh giá tích cực, nhưng thận trọng, của iPhone, những lời chỉ trích chính của họ là tốc độ tương đối chậm của AT & T ‘s 2.5G EDGE mạng và của điện thoại không có khả năng kết nối sử dụng 3G dịch vụ.

The Wall Street Journal bình luận của công nghệ, Walt Mossberg, kết luận rằng “mặc dù một số sai sót và thiếu sót tính năng, iPhone là, trên sự cân bằng, một máy tính cầm tay đẹp và mang tính đột phá”. Hiện tạp chí đặt tên nó là phát minh của năm trong năm 2007.

Các mốc phát triển sản phẩm

IPhone 6 Plus IPhone 6 IPhone 5S IPhone 5C IPhone 5 IPhone 4S IPhone 4 IPhone 3GS IPhone 3G IPhone (thế hệ thứ nhất)

Nguồn: Thư viện thông cáo báo chí Apple[21]

Xem thêm

Tham khảo

Phương tiện liên quan tới IPhone tại Wikimedia Commons

  1. ^ Dalrymple, Jim (28 tháng 7 năm 2009). “Nhà sản xuất iPhone phải đền bù cho gia đình của công nhân chết (tiếng Anh). CNET. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2010.
  2. ^ http://support.apple.com/kb/HT3939
  3. ^ “Table of iPhone sales by quarter (tiếng Anh). Truy cập ngày 21 tháng 6 năm 2010.
  4. ^ Patterson, Blake (7 tháng 7 năm 2008). “Under the Hood: The iPhone’s Gaming Mettle (tiếng Anh). touchArcade. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2009.
  5. ^ Dilger, Daniel Eran (20 tháng 3 năm 2008). “iPhone 2.0 SDK: Video Games to Rival Nintendo DS, Sony PSP(tiếng Anh). Tạp chí RoughlyDrafted. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2009.
  6. ^ “Bộ xử lý ứng dụng của Apple (Samsung S5L8900) với eDRAM (tiếng Anh). SUBM TechInsights. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2009.
  7. ^ “iPod and iPhone Battery and Power Specifications (tiếng Anh). iPodBatteryFAQ.com. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2009.
  8. ^ “iPhone – Tech Specs (tiếng Anh). Apple; Wayback machine. 14 tháng 7 năm 2007. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 7 năm 2007. Truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2009.
  9. ^ Honan, Mathew (9 tháng 1 năm 2007). “Apple ra mắt iPhone (tiếng Anh). Macworld. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2008.
  10. ^ Dolan, Brian. “Timeline of Apple “iPhone” Rumors (1999–Present)(tiếng Anh). Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2008.
  11. ^ [1]
  12. ^ [2]
  13. ^ Walter Mossberg; Kara Swisher. (June 2, 2010). D8: Steve Jobs on the iPhone’s Origin (tiếng Anh). All Things Digital. Event occurs at 0:20. Truy cập June 20, 2010.
  14. ^ Murtazin, Eldar (20 tháng 6 năm 2010). “Apple’s Phone: Từ phác thảo của những năm 1980 đến iPhone. Phần 3 (tiếng Anh). Mobile-review. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2011.
  15. ^ Vogelstein, Fred (9 tháng 1 năm 2008). “The Untold Story: How the iPhone Blew Up the Wireless Industry (tiếng Anh). Wired News. Condé Nast Publications. tr. 4. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2008.
  16. ^ Lewis, Peter (12 tháng 1 năm 2007). “How Apple kept its iPhone secrets”. CNNMoney.com. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2009.
  17. ^ Vogelstein, Fred (9 tháng 1 năm 2008). “The Untold Story: How the iPhone Blew Up the Wireless Industry (tiếng Anh). Wired News. Condé Nast Publications. tr. 4. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2008.
  18. ^ Cohen, Peter (13 tháng 3 năm 2007). “Macworld Expo Keynote Live Update”. Macworld. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2010.
  19. ^ Farber, Dan (9 tháng 1 năm 2007). “Jobs: Hôm nay Apple sẽ lại phát minh điện thoại (tiếng Anh). ZDNet “Between the Lines” blog. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2010.
  20. ^ Jobs, Steve. (January 19, 2007). Macworld San Francisco 2007 Keynote Address (tiếng Anh). San Francisco: Apple, Inc..
  21. ^ Apple Inc. (2004-2010). Press Release Library. Truy cập 24 tháng 6 năm 2010.

Steve Jobs

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Steve Jobs

Sinh Steven Paul Jobs
24 tháng 2, 1955[1]
San Francisco, California, Hoa Kỳ[1]
Mất 05 tháng 10, 2011 (56 tuổi)[2]
Nơi cư trú Palo Alto, California, Hoa Kỳ[3]
Quốc tịch Hoa Kỳ
Học vấn Reed College (bị đuổi năm 1972)
Công việc Chủ tịch và CEO, Apple Inc.[4]
Board of Directors, Walt Disney Company[5]
Lương 1 $[6][7][8][9]
Tài sản Green Arrow Up Darker.svg8,3 tỷ $ (2011)[10]
Tín ngưỡng Phật giáo Thiền tông[11] (trước đó Lutheran)[12]
Vợ (hoặc chồng) Laurene Powell (1991–nay)
Con cái 4
Chữ ký

Steven Paul Jobs (24 tháng 2 năm 19555 tháng 10, 2011) là doanh nhân và nhà sáng chế người Mỹ. Ông là đồng sáng lập viên,[13] chủ tịch, và cựu tổng giám đốc điều hành của hãng Apple,[14][15] là một trong những người có ảnh hưởng lớn nhất ở ngành công nghiệp vi tính. Trước đây ông từng là tổng giám đốc điều hành của xưởng phim hoạt hình Pixar; sau đó trở thành thành viên trong ban giám đốc của công ty Walt Disney năm 2006, sau khi Disney mua lại Pixar. Ông được công nhận là điều hành sản xuất của bộ phim Toy Story (1995).[16]

Cuối những năm 1970, Steve Jobs cùng nhà đồng sáng lập Apple Steve Wozniak, Mike Markkula,[13] và một số người khác, thiết kế, phát triển và đưa ra thị trường một trong những dòng máy tính cá nhân thành công thương mại đầu tiên, dòng Apple II. Đầu những năm 1980, Jobs là một trong những người đầu tiên nhìn thấy tiềm năng thương mại của giao diện người dùng điều khiển đồ họa bằng cách sử dụng chuột dẫn đến việc ra đời Macintosh.[17][18] Sau khi thất bại trong một cuộc đấu tranh quyền lực với ban giám đốc vào năm 1984,[19][20] Jobs rút khỏi Apple và sáng lập NeXT, một công ty phát triển nền tảng máy tính chuyên về giáo dục và kinh doanh cao hơn. Việc Apple mua lại NeXT vào năm 1996 đưa Steve Jobs trở lại công ty mà ông là đồng sáng lập, sau đó làm việc ở đó trong vai trò tổng giám đốc điều hành từ năm 1997 cho đến năm 2011. Năm 1986, ông mua lại bộ phận đồ họa vi tính của công ty Lucasfilm, sau đó tách ra thành hãng phim hoạt hình Pixar.[21] Ông vẫn là tổng giám đốc điều hành và cổ đông lớn nắm 50,1% cổ phần của Pixar cho đến khi hãng Walt Disney mua lại vào năm 2006.[4] Do đó Jobs trở thành cổ đông cá nhân lớn nhất nắm 7% cổ phần và là thành viên của Hội đồng quản trị của Disney.[22][23][24][25]

Quá trình hoạt động kinh doanh của Steve Jobs đã đóng góp nhiều cho các hình ảnh biểu tượng mang phong cách riêng, nhà doanh nghiệp tiêu biểu của Thung lũng Silicon, nhấn mạnh tầm quan trọng của thiết kế và hiểu biết vai trò thiết yếu của tính thẩm mỹ trong việc thu hút công chúng. Công việc của ông thúc đẩy sự phát triển của các sản phẩm mà chức năng và tính thanh lịch của chúng đã thu hút những người ủng hộ hết mình.[26]

Ngày 24 tháng 8 năm 2011, Steve Jobs tuyên bố từ chức tổng giám đốc điều hành của Apple. Trong thư từ chức, Jobs mạnh mẽ gửi gắm rằng Tim Cook là người kế nhiệm ông. Do yêu cầu này, Jobs được bổ nhiệm làm chủ tịch hội đồng quản trị của Apple.[27][28] Ngày 5 tháng 10, 2011, Apple loan tin Steve Jobs đã qua đời ở tuổi 56.[29][30]

Tiểu sử

Jobs sinh ra tại thành phố San Francisco, tiểu bang California, Hoa Kỳ và được nhận nuôi bởi cặp vợ chồng người Mỹ là Paul Reinhold Jobs (1922–1993) và Clara Jobs (1924–1986).[31][32]

Paul và Clara sau đó còn nhận nuôi một đứa con gái đặt tên là Patti. Cha ruột của ông là Abdulfattah Jandali, một sinh viên đại học người Syria,[33] sau này là giáo sư khoa học chính trị,[34]. Mẹ ruột của ông là Joanne Simpson, một sinh viên đại học người Mỹ[33] sau này trở thành nhà ngôn ngữ học.[35] Khi đã lập gia đình, bà sinh và nuôi dưỡng đứa em ruột của Jobs, tiểu thuyết gia Mona Simpson.[36][37][38][39][40][41]

Jobs theo học trường trung học Cupertino và Homestead tại thành phố Cupertino, tiểu bang California.[26] Sau giờ học, ông thường đến công ty Hewlett-Packard tại Palo Alto, California. Ông nhanh chóng được thuê và làm việc cùng Steve Wozniak trong vai trò là những nhân viên thời vụ mùa hè.[42] Năm 1972, Jobs tốt nghiệp trung học và ghi danh học tại Reed College, một trong số 10 đại học mỹ thuật hàng đầu của Hoa Kỳ[43] ở thành phố Portland, tiểu bang Oregon. Mặc dù Steve Jobs bỏ học sau chỉ một học kì bán niên (semester) vì học phí đại học tư quá cao,[44] ông vẫn tiếp tục dự thính các lớp học tại Reed trong khi phải ngủ dưới sàn nhà của những người bạn, đổi lon nước ngọt để lấy tiền ăn và nhận các suất ăn miễn phí mỗi tuần tại đền Hare Krishna.[20] Sau này Jobs bày tỏ rằng: “Nếu tôi chưa từng dự lớp học thư pháp riêng lẻ đó tại đại học thì Mac sẽ không bao giờ có nhiều kiểu chữ hay phông chữ có tỉ lệ cân xứng như vậy.”[20]

Mùa thu năm 1974, Jobs quay trở lại California và bắt đầu tham dự các buổi gặp mặt của câu lạc bộ Homebrewe Computer cùng với Wozniak. Ông làm kĩ sư cho hãng Atari, một nhà sản xuất trò chơi điện tử, đồng thời tích góp tiền bạc cho chuyến đi thần thánh sang Ấn Độ.

Sau đó, Jobs đến Ấn Độ cùng với Daniel Kottke, người bạn học tại trường Reed (sau này là nhân viên đầu tiên của Apple), để tìm kiếm sự khai sáng tâm hồn. Ông trở về như một tín đồ Phật giáo, đầu cạo trọc và mặc đồ truyền thống của Ấn Độ.[45][46] Trong thời gian này, Jobs đã thử nghiệm ma tuý, cho biết rằng trải nghiệm LSD là “một trong số hai hay ba thứ quan trọng nhất từng làm trong đời””.[47] Jobs khẳng định rằng, đối với những người quanh nhưng không muốn chia sẻ những nguồn gốc nền văn hoá của ông, họ sẽ không thể nào hiểu được suy nghĩ của ông.[47]

Jobs quay lại công việc trước đây của mình tại hãng Atari và được giao nhiệm vụ tạo một mạch điện tử cho trò chơi Breakout. Nolan Bushnell, nhà sáng lập Atari, cho biết Atari trả 100 đô la Mỹ cho mỗi con chip được loại ra khỏi chiếc máy. Do không hứng thú và cũng không có nhiều kinh nghiệm về thiết kế mạch điện, Jobs đã thoả thuận với Wozniak chia đôi số tiền thưởng nếu Mozniak có thể giảm đến mức thấp nhất số lượng chip.

Vượt quá sự mong đợi của Atari, Wozniak đã giảm lượng chip xuống còn 50, một thiết kế quá nhẹ khiến cho nó không thể tái sản xuất trên một dây chuyền lắp ráp. Vào thời điểm đó, Jobs nói với Wozniak rằng Atari chỉ đưa cho họ 700 USD (thay vì con số thật sự là 5.000 USD) và Wozniak chỉ nhận được con số phân nửa là 350 USD.[48][49][50][51][52][53]

Sự nghiệp

Khởi nghiệp với công ty máy tính Apple

Steve Jobs và Bill Gates tại hội thảo D: All Things Digital (D5) năm 2007

Năm 1976, khi Jobs 21 tuổi và Wozniak 26 tuổi, họ sáng lập công ty Apple Computer trong ga-ra nhà Jobs. Sản phẩm đầu tiên của họ là máy tính cá nhân Apple I. Năm 1977 Apple tung ra sản phẩm tiếp theo, Apple II, một thành quả to lớn đã làm nên tiếng vang cho một công ty còn non trẻ Apple. Năm 1980 Jobs và Wozniak trở thành triệu phú. Họ đã phát triển công ty chỉ 2 người thành một công ty tầm cỡ quốc tế với cả ngàn nhân viên khắp toàn cầu.

Steve Jobs muốn một người cùng quản lý công ty Apple cùng mình nên đã thuyết phục giám đốc điều hành của Pepsi lúc đó là John Sculley: “ông có muốn dùng cả đời mình bán thứ nước có đường đó hay muốn có cơ hội thay đổi thế giới?”. Năm 1983, John Sculley thay thế Jobs làm giám đốc điều hành do 2 người có những hướng đi khác nhau trong việc điều hành và Apple đang lâm vào tình cảnh khó khăn và hội đồng quản trị Apple lại đứng về phía John Sculley. Jobs từ bỏ công ty, nhưng trước đó vào năm 1984 Apple đã đưa ra một sản phẩm gây tiếng vang, máy tính cá nhân Macintosh.

Công ty máy tính NeXT

Chiếc máy tính NeXT mà nhà sáng tạo và chủ tịch World Wide Web Tim Berners-Lee sử dụng tại CERN đã trở thành máy chủ đầu tiên trên WWW.

Trong cùng thời điểm, Jobs thành lập nên một công ty khác mang tên NeXT Computer. Cũng như Apple Lisa, máy trạm NeXT ứng dụng công nghệ kĩ thuật cao. Tuy nhiên phần lớn chúng bị ngành công nghiệp đào thải do chi phí cao không cho phép chúng trở nên phổ biến. Mặc dù trong số những người có đủ khả năng mua được, máy trạm NeXT nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ vì những điểm mạnh kỹ thuật của nó, đứng đầu trong số đó là hệ thống phát triển phần mềm hướng đối tượng được cài đặt bên trong.

Jobs bán ra sản phẩm NeXt cho những người trong lĩnh vực học thuật và khoa học vì tính công nghệ mới sáng tạo và thực nghiệm mà nó tích hợp, bao gồm kernel (phần mềm, ứng dụng ở mức thấp trong hệ thống, có khả năng thay đổi linh hoạt để phù hợp với phần cứng) Mach, chip xử lý tín hiệu kỹ thuật số và cổng Ethernet.

Jobs bày tỏ rằng NeXTcube là một máy tính “tương tác – giao tiếp thông minh”, ông tin rằng chiếc máy này là bước tiếp theo sau máy tính “cá nhân”. Điều này có nghĩa là, nếu máy tính có thể cho phép con người dễ dàng giao tiếp và cộng tác với nhau, nó sẽ giúp giải quyết nhiều vấn đề mà máy tính “cá nhân” phải đối mặt.

Trong thời kỳ mà thư điện tử mà con người gửi cho nhau thường là những đoạn văn bản đơn thuần, Jobs muốn giới thiệu hệ thống thư điện tử của NeXT, với tên gọi NeXTMail, như một ví dụ cho triết lý “tương tác – giao tiếp thông minh” của ông. NeXTMail là một trong những dịch vụ đầu tiên hỗ trợ đồ hoạ và âm thanh tích hợp mà người dùng có thể nhúng vào trong thư điện tử.

Jobs điều hành NeXT với một nỗi ám ảnh về việc hoàn thiện thẩm mỹ. Điều này đặt ra căng thẳng đáng kể lên bộ phận phần cứng của NeXT. Trong năm 1993, sau khi chỉ bán bán ra được 50.000 máy, NeXT chuyển hoàn toàn sang phát triển phần mềm với việc phát hành NeXTSTEP/Intel.

Pixar và Disney

Năm 1986, Steve Jobs mua hãng phim đồ họa Lucasfilm (sau là Pixar Studios) với giá 10 triệu đô la, trong đó 5 triệu đô la dùng làm vốn cho hãng.[54] Hãng mới, ban đầu đặt tại xưởng Kerner của Lucasfilm tại San Rafael, California; sau này di dời đến Emeryville, California. Hãng này theo dự định ban đầu được xây dựng để trở thành một nhà phát triển phần cứng đồ hoạ công nghệ cao. Sau hàng năm buôn bán máy tính Pixar Image không thu về lợi nhuận, hãng đã kí hợp đồng với Disney để sản xuất ra những bộ phim hoạt hình đồ hoạ, trong đó Disney sẽ cộng tác tài chính và phân phối.

Bộ phim đầu tiên hợp tác do sản xuất mang tên Câu chuyện đồ chơi đã đem lại danh tiếng và sự khen ngợi đối với xưởng phim khi ra mắt vào năm 1995. Hơn 10 năm sau đó, dưới điều hành của giám đốc sáng tạo John Lasseter của Pixar, hãng phim đã cho ra đời những phim hoạt hình nổi tiếng như A Bug’s Life (1998), Câu chuyện đồ chơi 2 (1999), Monsters, Inc. (2001), Đi tìm Nemo (2003), Gia đình siêu nhân (2004), Cars (2006), Chú chuột đầu bếp (2007), WALL-E (2008), Up (2009) và Câu chuyện đồ chơi 3 (2010). Trong số đó, Đi tìm Nemo, Gia đình siêu nhân, Chú chuột đầu bếp, WALL-E, UpCâu chuyện đồ chơi 3 đều nhận được Giải Oscar dành cho phim hoạt hình hay nhất – giải thưởng được đưa ra vào năm 2001.

Ông đổi tên hãng thành Pixar (sau là Pixar Studios). Pixar sản xuất những bộ phim rất thành công biến Jobs trở thành tỷ phú.

Trong năm 2003 và 2004, vì hợp đồng của Pixar với Disney dần hết hạn, Jobs và giám đốc điều hành Disney là Michael Eisner đã cố gắng nhưng thất bại trong việc thương lượng quan hệ cộng tác mới.[55] Đầu năm 2004, Jobs tuyên bố rằng Pixar sẽ tìm kiếm một đối tác mới để sản xuất phim khi hợp đồng với Disney hết hạn.

Vào tháng 10 năm 2005, Bob Iger lên thay thế Eisner tại Disney, sau đó Iger nhanh chóng nối lại quan hệ với Jobs và Pixar. Ngày 24 tháng 1 năm 2006, Jobs và Iger thông báo Disney đã đồng ý mua Pixar với việc chuyển giao toàn bộ cổ phần trị giá 7,4 tỷ đô la Mỹ. Khi thoả thuận kết thúc, Jobs trở thành cổ đông cá nhân lớn nhất của hãng Walt Disney, nắm trong tay khoảng 7% cổ phần của hãng.[22] Trong khi đó, Eisner chỉ nắm 1,7% và Roy E. Disney, thành viên của gia đình Disney, cho đến khi qua đời chỉ có khoảng 1% cổ phần của hãng. Jobs tham gia vào ban lãnh đạo công ty dựa trên sự hợp nhất hãng Pixar. Ông cũng đảm trách trông nom vấn đề kinh doanh hoạt hình phối hợp giữa Disney và Pixar với một ghế trong hội đồng lãnh đạo đạo gồm 6 người.

Trở lại Apple

Jobs trên sân khấu tại Triển lãm và Hội thảo Macworld, San Francisco, 11 tháng 1 năm 2005.

Năm 1996, Apple tuyên bố sẽ mua NeXT với giá 429 triệu đô la Mỹ. Thoả thuận mua bán đạt được vào cuối năm 1996,[56] đưa Jobs trở lại công ty mà ông là đồng sáng lập. Jobs trở thành người đứng đầu trên thực tế, sau đó tổng giám đốc điều hành Gil Amelio bị tước chức vào tháng 7. Ông chính thức mang danh là giám đốc điều hành tạm thời trong tháng 9 năm 1997.[57] Tháng 3 năm 1998, nhằm tập trung cho việc thu lại lợi nhuận cho Apple, Jobs cho ngừng một số dự án như Newton, CyberdogOpenDoc. Trong những tháng tiếp theo, nhiều nhân viên có nỗi sợ hãi tăng dần khi gặp Jobs trong thang máy, “lo sợ rằng họ có thể không có một công việc làm khi cánh cửa mở ra. Thực tế là những hành quyết vắn tắt của Jobs hiếm khi xảy ra, nhưng một vài nạn nhân cũng đủ để khủng bố toàn bộ công ty.”[58] Jobs cũng thay đổi điều khoản trong bản quyền chế tạo các máy tính dòng Macintosh, khiến chúng trở nên quá tốn kém cho các nhà sản xuất tiếp tục chế tạo.

Qua việc mua lại NeXT, hầu hết công nghệ của công ty được ứng dụng cho các sản phẩm của Apple, nổi bật nhất là NeXTSTEP, sau này đã trở thành hệ điều hành Mac OS X. Dưới sự chỉ huy của Jobs, công ty từng bước tăng doanh thu đáng kể qua việc ra mắt iMac và những sản phẩm mới khác. Kể từ đó, những thiết kế kế đầy sức hút và thương hiệu quyền lực vận hành trôi chảy phục vụ cho sự phát triển của Apple. Tại Triển lãm và Hội thảo Macworld 2000, Jobs chính thức từ bỏ chức vụ mang tính lâm thời và trở thành tổng giám đốc điều hành của Apple.[59]

Trong những năm gần đây, công ty đã mở rộng các chi nhánh, liên tục đưa ra giới thiệu và cải tiến những thiết bị kĩ thuật số tiên tiến. Bằng việc giới thiệu máy nghe nhạc cầm tay iPod, phần mềm nghe nhạc kĩ thuật số iTunesiTunes Store, công ty đánh mạnh vào nhu cầu âm nhạc và điện tử phổ biến của người tiêu dùng. Năm 2007, Apple gia nhập thị trường điện thoại di động với sản phẩm iPhone, một loại điện thoại di động cảm ứng đa chạm, chứa đựng hầu hết các tính năng của iPod, có trình duyệt riêng dành cho điện thoại và màn hình trình duyệt mang tính cách mạng. Tuy khuyến thích sự đổi mới, Jobs cũng nhắc nhở nhân viên của mình về “con thuyền nghệ thuật”[60] mà ông cho rằng việc tạo ra những sản phẩm vào đúng thời điểm cũng quan trọng ngang với việc phải thiết kế cho nó thật sáng tạo và hấp dẫn.

Jobs vừa nhận được ngưỡng mộ vừa bị phê phán vì kĩ năng thuyết phục và nghệ thuật bán hàng tài ba của ông.

Tháng 4 năm 2005, Jobs trả lời vụ việc Apple bị chỉ trích vì có quy trình tái chế rác thải điện tử kém tại Hoa Kỳ bằng cách mắng mỏ những người ủng hộ môi trường và một số khác tại buổi gặp gỡ hàng năm của Apple tại Cupertino. Tuy nhiên, vài tuần sau, Apple thông báo rằng sẽ nhận lại iPods và trao đổi miễn phí tại các cửa hàng bán lẻ. Chiến dịch thu hồi máy tính phát động bằng cách cho một chiếc máy bay treo băng rôn ngay phía trên địa điểm diễn ra buổi lễ tốt nghiệp của Đại học Stanford, nơi Jobs là phát ngôn cho phần khai mạc.[20] Trên băng rôn ghi “Steve — Don’t be a mini-player — recycle all e-waste” (Steve — Đừng là một chiếc máy chơi nhạc nhỏ bé — hãy tái chế tất cả rác thải điện tử). Năm 2006, ông mở rộng chương trình tái chế của Apple đến bất kì khách hàng Mỹ nào mua một chiếc Mac mới. Chương trình này bao gồm phí giao hàng tận nhà và loại bỏ những thành phần không thân thiện với môi trường trong sản phẩm cũ của hãng.[61]

Năm 2005 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lịch sử công ty Apple khi Steve Jobs tuyên bố giã từ IBM sau 10 năm gắn bó để kết hợp với Intel sản xuất chip cho máy Macintosh. 2 chiếc máy đầu tiên được chuyển sang nền Intel là iMac và MacBook Pro, trước đó khi sử dụng chip IBM tên của chúng là iMac G5 và PowerBook G4. Đến hơn giữa năm 2006 tất cả máy tính Apple đều sử dụng chip Intel, đó là các máy Mac Mini, MacBook, Mac Pro. Các máy tính nền Intel này có khả năng chạy được Windows của Microsoft với phần mềm Boot Camp miễn phí của Apple. Steve Jobs cũng đã giới thiệu hệ điều hành tiếp theo Mac OS 10.5 “Leopard” và thiết bị xem phim, hình, nhạc trên TV kết nối không dây với vi tính mang tên iTV, cả iTV lẫn Leopard đều sẽ được tung ra năm 2007.

Rút khỏi Apple

Tháng 8 năm 2011, Jobs rút khỏi chức vị tổng giám đốc điều hành của Apple, nhưng vẫn hoạt động tại công ty trên danh phận chủ tịch hội đồng quản trị.[27][62][63] Vài giờ sau tuyên bố này, giá cổ phiếu của Apple trên thị trường giảm 5%[64] Trước đó, mỗi cổ phiếu của Apple đang ở mức tăng.[65] Sự mất giá nhẹ này là do các nhà đầu tư xem xét tầm quan trọng của Jobs đối với Apple, kết hợp với việc tình hình sức khoẻ của ông luôn trong vòng tin tức trong những năm gần đây; hơn nữa ông đã ngừng điều trị y tế từ tháng 1 năm 2011.[66] Theo Forbes, có thể khẳng định rằng tác động này sẽ dẫn đến một con đường tiêu cực hơn cho Apple, ngay cả tại hãng Pixar nơi Jobs giữ vai trò là giám đốc.[67] Trong những giờ giao dịch sau vào ngày Jobs đưa ra tuyên bố rút khỏi Apple, cổ phiếu của hãng Walt Disney giảm xuống 1,5%.[68]

Đời sống kinh doanh

Tài sản

Mặc dù Jobs chỉ kiếm được 1 đô la Mỹ mỗi năm trong vai trò tổng giám đốc điều hành của Apple[69], ông nắm giữ 5,426  triệu cổ phần của Apple, cũng như 138 triệu cổ phần của Disney (mà ông đã nhận được đổi lại với việc Disney mua Pixar).[70] Forbes ước tính toàn bộ tài sản của ông vào khoảng 5,1 tỉ đô la Mỹ vào năm 2009, điều này khiến ông được xếp vào hạng 43 trong những người Mỹ giàu có nhất.[71] Sau khi truyền hình Bloomberg nhầm lẫn tai hại đưa ra cáo phó của ông vào năm 2008, phóng viên Arik Hesseldahl của tạp chí BusinessWeek ghi rằng “Jobs không nổi tiếng nhiều về những việc làm từ thiện của ông”, so với những gì mà Bill Gates đạt được.[72] Sau khi trở lại quyền kiểm soát Apple trong năm 1997, Jobs lờ đi tất cả các chương trình từ thiện đoàn thể.[73] Vào tháng 6/2011, ông được xếp vị trí 109 trong bảng xếp hạng những tỷ phú giàu nhất – theo Tạp chí Forbes bình chọn, với giá trị tài sản ròng ước tính lên tới 8,3 tỷ USD[74].

Vụ gian lận cổ phiếu

Năm 2001, Steve được Apple ưu tiên quyền mua cổ phần với số lượng lên tới 7,5 triệu cổ phiếu với đơn giá khi mua vào là 18,3 đô la Mỹ một cổ phiếu, dù giá trị thị trường 1 cổ phiếu tại thời điểm đó là 21,1 đô la Mỹ, do đó phát sinh thu nhập chịu thuế từ 20 triệu đô la Mỹ mà ông không báo cáo trong phần thu nhập. Điều này là do việc ghi lùi ngày quyền mua cổ phần. Nếu tìm ra khả năng pháp lý, Jobs có thể đã phải đối mặt với một số trách nhiệm hình sự và tiền phạt dân sự. Apple cho biết rằng quyền chọn mua cổ phần ban đầu chỉ được ưu tiên tại hội nghị ban quản trị đặc biệt mà có thể sẽ không bao giờ diễn ra. Hơn nữa, các điều tra đang tập trung về việc ghi ngày sai lầm về quyền chọn mua dẫn đến việc dư ra 20 triệu đô la Mỹ. Vụ kiện từ phía cổ đông đối với ban lãnh đạo Apple vì sự thiếu minh bạch vụ việc này là đối tượng của các cuộc điều tra hình sự và dân sự của chính phủ.[75] Mặc dù cuộc điều tra nội bộ riêng của Apple hoàn thành vào ngày 29 thấng 12 năm 2006 đưa kết quả rằng Jobs không có ý thức về việc này và quyền chọn mua cổ phiếu từng cấp cho ông được thu hồi lại mà chưa được áp dụng vào năm 2003, đồng thời số tiền thất thoát được trả lại.[76] Ngày 1 tháng 7 năm 2008 diễn ra một vụ kiện về việc thất thu 7 tỉ đô la Mỹ từ phía các cổ đông đối với một vài thành viên ban lãnh đạo Apple vì dính líu vào vụ gian lận chứng khoán này.[77][78]

Tác phong quản lý

Jobs giới thiệu iPhone 4 cho Tổng thống Nga Dmitry Medvedev vào ngày 23 tháng 6 năm 2010.

Phần lớn tác phong quản lý của Jobs dựa trên tính khắt khe và đòi hỏi cao của bản thân ông. Tạp chí Fortune viết rằng ông “được xem là nhà tự cao tự đại hàng đầu của Thung lũng Silicon.”[79] Có thể tìm thấy các bình luận về phong cách nóng nảy của ông trong quyển The Little Kingdom (Tiểu vương quốc); một trong những tiểu sử được Jobs ủy quyền; The Second Coming of Steve Jobs (Sự trở lại lần hai của Jobs) của tác giả Alan Deutschman; và iCon: Steve Jobs (Biểu tượng: Steve Jobs) của tác giả Jeffre S. Young và William L.Simon. Năm 1993, Jobs lọt vào danh sách những ông chủ khó tính nhất của tạp chí Fortune trong vấn đề lãnh đạo Next. Tạp chí Fortune trích dẫn lời của nhà đồng sáng lập Dan’l Lewin cho biết thời gian đó, “Lúc cao độ ở mức không thể tin được… nhưng lúc thấp thì lại không thể tưởng tượng nổi”, văn phòng của Jobs trả lời rằng tính cách của ông đã thay đổi kể từ đó.[80]

Jef Raskin, bạn học trước đây của Jobs, từng nói rằng Jobs “hẳn sẽ là một vị vua Pháp tuyệt vời”, ám chỉ đến đặc trưng con người hơn đời và thuyết phục của Jobs.[81]

Jobs luôn luôn mong muốn vị thế của Apple và các sản phẩm của công ty được đặt ở vị trí hàng đầu của ngành công nghiệp công nghệ thông tin bằng cách dự báo và thiết lập các xu hướng, ít nhất là trong sự đổi mới và phong cách. Ông tổng kết quan điểm bản thân ở cuối bài phát biểu tại Triển lãm và Hội thảo Macworld diễn ra vào tháng 1 năm 2007 bằng cách trích lời huyền thoại hockey trên băng Wayne Gretzky:[82]

Có một câu nói của Wayne Gretzky mà tôi yêu thích. ‘Tôi sẽ trượt đến nơi bóng băng sẽ lăn đến, không phải đến nơi bóng đã lăn qua.’ Và chúng tôi luôn luôn nỗ lực làm điều đó tại Apple. Ngay từ thuở khởi đầu sơ khai. Và chúng tôi sẽ luôn luôn làm như vậy.

—Steve Jobs

Hoạ sĩ phim hoạt hình Floyd Norman nói rằng tại Pixar, Jobs là một “nhân vật già dặn, chín chắn” và không bao giờ can thiệp vào quá trình sáng tạo của các nhà làm phim.[83]

Năm 2005, Steve Jobs cấm tất cả những quyển sách do công ty John Wiley & Sons xuất bản tại các cửa hàng bán lẻ của Apple để phản ứng lại việc xuất bản tiểu sử trái phép iCon: Steve Jobs (Biểu tượng: Steve Jobs).[84] Trong báo cáo doanh thu hàng năm năm 2010, Wiley cho biết việc này đã “đóng lại một giải pháp… để dùng tên gọi ấy cho iPad.”[85]

Phát minh

Jobs là chủ sở hữu hoặc đồng sở hữu của hơn 230 bằng sáng chế được trao giải hoặc các ứng dụng được cấp bằng sáng chế trong lĩnh vực rộng lớn của công nghệ, từ máy tính cho tới thiết bị di động, giao diện người dùng (bao gồm giao diện dựa trên nền cảm ứng), loa, bàn phím, bộ chuyển năng lượng, cầu thang, móc cài, ống bọc ngoài, dây buộc và bao bì đóng gói sản phẩm.[86][87]

Đời sống cá nhân

Steve làm đám cưới với Laurene Powell ngày 18 tháng 3 năm 1991, và họ có ba đứa con. Ông cũng có một đứa con gái từ mối quan hệ trước.

Sức khoẻ và sự qua đời

Vào giữa năm 2004, Jobs thông báo cho nhân viên của mình rằng kết quả chẩn đoán cho biết ông có một khối u ung thư trong tuyến tụy.[88] Các dự đoán về bệnh ung thư tuyến tụy thường không khả quan, tuy nhiên, Jobs tuyên bố rằng ông bị một loại ung thư ít xâm thực hiếm có gọi là u tuỵ nội tiết.[88] Ban đầu ông phản đối việc áp dụng các biện pháp can thiệp y tế thông thường và bắt tay vào một chế độ ăn uống đặc biệt để ngăn chặn căn bệnh. Nhưng sau đó trong tháng 7 năm 2004, Jobs trải qua một dạng phẫu thuật phổ biến nhất trong việc điều trị ung thư tuyến tuỵ gọi là pancreaticoduodenectomy (hay “thủ tục Whipple”), kết quả cho thấy đã thành công việc cắt bỏ khối u.[89][90] Jobs dường như đã không yêu cầu hay không được trải qua hóa trị hoặc xạ trị.[88][91] Trong thời gian Jobs vắng mặt, Timothy D. Cook, người chịu trách nhiệm đứng đầu về hoạt động và bán hàng trên toàn thế giới tại Apple điều hành công ty.[88]

Jobs đang giữ chiếc laptop MacBook Air tại Triển lãm và Hội thảo Macworld 2008.

Vào đầu tháng 8 năm 2006, Jobs tuyên bố một phát biểu quan trọng trong Hội thảo Phát triển Toàn cầu diễn ra hàng năm của Apple. Vẻ ngoài “ốm, gần như gầy”, phát biểu thiếu sức sống bất thường,[92][93] cùng với tuyên bố quyết định uỷ quyền những phần quan trọng trong vai trò then chốt mà ông vốn đảm đương đã làm dấy lên một làn sóng phương tiện truyền thông và internet xoáy vào vấn đề sức khỏe của ông.[94] Ngược lại, theo tường thuật trên nhật báo Ars Technica, những người có mặt tại Hội thảo các nhà phát triển toàn cầu thấy rằng Jobs “trông có vẻ khoẻ”.[95] Người đại diện của Apple cho biết rằng “Sức khoẻ của Steve rất tốt”[96]

Hai năm sau, những nghi vấn tương tự lại diễn ra sau tuyên bố của Jobs tại Hội thảo các nhà phát triển toàn cầu 2008.[97] Apple chính thức tuyên bố rằng Jobs là nạn nhân của một loại vi trùng thông thường và hiện đang dùng thuốc kháng sinh,[98] trong khi những người khác phỏng đoán dấu hiệu về bệnh suy nhược của ông là do các thủ tục Whipple trong điều trị.[99] Tại một cuộc họp tháng 7 thảo luận về doanh thu của Apple, những người tham gia trả lời cho những câu hỏi không ngừng về sức khỏe của Steve Jobs nhấn mạnh rằng đó là một “vấn đề riêng tư”. Tuy nhiên, những người khác bày tỏ ý kiến rằng ​​các cổ đông có quyền được biết nhiều hơn, họ muốn biết phương pháp chuyển giao để tiếp tục vận hành công ty của ông.[100] Tờ New York Times xuất bản một bài báo dựa trên một cuộc trò chuyện điện thoại phá kỷ lục với Jobs, cho biết rằng các vấn đề sức khỏe của ông “không đe dọa tính mạng và ông không bị ung thư tái phát”.[101]

Ngày 28 tháng 8 năm 2008, truyền hình Bloomberg nhầm lẫn đưa ra bản cáo phó 2500 từ của Jobs trong phần tin tức doanh nghiệp, nhưng không cho biết về độ tuổi và nguyên nhân cái chết (các nhà truyền tin thường lưu trữ các bản cáo phó luôn được cập nhật để dễ dàng đưa tin sự kiện về cái chết không rõ thời điểm của một người nổi tiếng). Mặc dù lỗi được kịp thời sửa chữa, nhiều người đưa tin và các blog đã góp phần thuật lại điều này,[102][103][104] tăng cường các tin đồn liên quan đến sức khỏe của Jobs.[105] Jobs phản ứng trong bài tuyên bố tại Let’s Rock vào tháng 9 năm 2008 của Apple bằng cách trích dẫn lời của Mark Twain: “Những tin tức về cái chết của tôi bị cường điệu quá mức. “[106] Tại một sự kiện truyền thông tiếp theo, Jobs kết thúc phần trình bày với màn trình chiếu “110/70”, đề cập đến huyết áp của ông, khẳng định rằng sẽ không tiếp tục trả lời các câu hỏi về sức khỏe.[107]

Ngày 16 tháng 12 năm 2008, Apple thông báo rằng phó chủ tịch marketing Phil Schiller sẽ chuyển giao những vị trí chủ chốt cuối cùng của công ty tại Triển lãm và Hội thảo Macworld 2009, một lần nữa làm sống lại các câu hỏi về sức khỏe của Jobs.[108][109][110] Trong tuyên bố đưa ra vào ngày 5 tháng 1 năm 2009 trên trang Apple.com,[111] Jobs cho biết ông đang bị mất cân bằng hóc môn trong vài tháng.[112] Ngày 14 tháng 1 năm 2009, trong một bản ghi nhớ nội bộ của Apple, Jobs viết rằng vào tuần trước, ông đã “nghiệm ra rằng các vấn đề liên quan đến sức khỏe của tôi phức tạp hơn so với suy nghĩ ban đầu” và tuyên bố nghỉ 6 tháng vắng mặt cho đến khi kết thúc tháng 6 năm 2009 để tập trung chăm sóc tốt hơn cho sức khoẻ. Tim Cook, từng đảm nhiệm vai trò tổng giám đốc điều hành khi Jobs vắng mặt năm 2004, trở thành tổng giám đốc điều hành của Apple,[113] trong khi đó Jobs vẫn còn tham gia vào những quyết định chiến lược chủ chốt.[113]

Trong tháng 4 năm 2009, Jobs trải qua ca cấy ghép gan tại Viện Cấy ghép Bệnh viện Đại học Methodist ở Memphis, Tennessee.[114][115] Dự báo của Jobs về kết quả của việc này là “tuyệt vời”.[115]

Ngày 17 tháng 1 năm 2011, một năm rưỡi sau khi Jobs trở về từ ca ghép gan, Apple thông báo rằng ông đã được cấp giấy nghỉ phép dưỡng bệnh. Jobs tuyên bố việc ra đi của mình trong một lá thư gửi các nhân viên, cho biết quyết định là để ông có thể tập trung vào tình hình sức khoẻ. Trong thời gian nghỉ dưỡng bệnh của ông vào năm 2009, Apple thông báo rằng Tim Cook sẽ điều hành các hoạt động hàng ngày và Jobs sẽ tiếp tục được tham gia vào các quyết định quan trọng chiến lược của công ty.[116][117] Mặc dù đã rời khỏi, ông vẫn xuất hiện tại sự kiện ra mắt iPad 2 vào ngày 2 tháng 3, tại tuyên bố giới thiệu iCloud trong Hội thảo các nhà phát triển toàn cầu Apple diễn ra vào ngày 6 tháng 6, và tại hội đồng thành phố Cupertino vào ngày 7 tháng 6.[118]

Ngày 24 tháng 8 năm 2011, Jobs tuyên bố từ chức tổng giám đốc điều hành của Apple. Trong thư từ chức, Jobs đã viết rằng ông có thể “không còn đáp ứng các nhiệm vụ và mong đợi trong vai trò CEO của Apple nữa”.[119]

Vào ngày 05 tháng 10 năm 2011, trong một tuyên bố của gia đình anh có nói Jobs “đã ra đi thanh thản bên gia đình vào ngày hôm nay…” [120]

Ảnh chụp màn hình của Apple.com bày tỏ sự tôn kính Steve Jobs

Apple đưa ra tuyên bố rằng Jobs đã qua đời.[29][121] Nội dung như sau: “Chúng tôi vô cùng thương tiếc thông báo rằng Steve Jobs qua đời ngày hôm nay. Nhiệt tình, đam mê và vinh quang của Steve là nguồn gốc cho vô số sáng kiến đã làm giàu và cải thiện đời sống của chúng ta. Thế giới trở nên vô cùng tốt đẹp hơn vì Steve. Tình yêu lớn nhất của ông dành riêng cho người vợ, bà Laurene, và gia đình. Tâm hồn chúng ta hướng đến họ và đến tất những những ai có cùng niềm rung động trước món quà đặc biệt mà ông đã trao trong cuộc đời.”

Cũng từ ngày 5 tháng 10 năm 2011, trang chủ Apple chào đón khách ghé thăm bằng một thông điệp đơn giản: bức hình trắng đen của Steve Jobs, tên, năm sinh và mất của ông. Nhấp chuột vào hình ảnh của Jobs sẽ dẫn đến cáo phó với nội dung: “Apple đã mất đi một thiên tài sáng tạo và nhìn xa trông rộng, thế giới đã mất đi một con người tuyệt vời. Chúng tôi, những người đã may mắn quen biết và làm việc với Steve đã mất đi một người bạn thân thiết và người cố vấn đầy cảm hứng. Steve để lại sau lưng một công ty mà chỉ duy nhất ông là người có thể gầy dựng nên, và tinh thần của ông mãi mãi sẽ là nền tảng của Apple.” Một địa chỉ email cũng được đăng lên công khai để chia sẻ những kỷ niệm, gửi lời chia buồn và cảm nghĩ.[122]

Jobs qua đời để lại người vợ mà ông đã kết hôn hơn 20 năm, bà Laurene, cùng ba đứa con. Ngoài ra còn một đứa con thứ tư, Lisa Brennan-Jobs từ mối quan hệ trước đó.[123]

Những phát biểu về việc Steve Jobs qua đời

Nhiều người nổi tiếng tại Mỹ đã đưa ra những lời phát biểu về sự ra đi của ông, trong đó bao gồm Bill Gates của Microsoft, Bob Iger của Walt Disney, nhà sáng lập Facebook Mark ZuckerbergTổng thống Barack Obama.[124]

Bill Gates nói rằng:[125][126]

Tôi vô cùng đau buồn khi nghe tin về cái chết của Steve Jobs. Melinda và tôi xin gửi lời chia buồn chân thành đến gia đình và bạn bè của ông, và đến tất cả mọi người có mối liên hệ với Steve trong công việc. Steve và tôi gặp nhau lần đầu tiên cách đây gần 30 năm, và từ lâu đã là cộng sự, người cạnh tranh và bạn bè suốt hơn nửa cuộc đời của chúng tôi. Hiếm ai trên thế giới gây được những tác động sâu sắc như Steve, và những hiệu quả mang lại từ đó sẽ được nhiều thế hệ sau ghi nhận. Đối với những ai trong chúng ta đủ may mắn từng làm việc với ông, đó là một vinh dự tột cùng. Tôi sẽ nhớ Steve rất nhiều.

Chủ tịch Walt Disney, Bob Iger bày tỏ thương tiếc với Jobs:[127]

Steve Jobs là một người bạn tuyệt vời và là một cố vấn đáng tin tưởng. Di sản ông để lại sẽ vượt xa các sản phẩm ông đã tạo ra hoặc các doanh nghiệp ông mà đã xây dựng nên. Hàng triệu người đã được ông truyền cảm hứng, hàng triệu cuộc sống đã thay đổi vì ông và nền văn hóa ông xác lập ra. Steve là một tấm gương xác thực, với tâm trí đầy sáng tạo và trí tưởng tượng đã định một kỷ nguyên mới. Bất chất những gì lớn lao ông đã thực hiện, chúng dường như chỉ mới là sự bắt đầu. Sự qua đời của ông đồng nghĩa với thế giới đã mất đi một tấm gương, Disney đã mất đi một thành viên gia đình, và tôi đã mất một người bạn tuyệt vời. Xin dành những tâm tư và lời cầu nguyện của chúng tôi đến người vợ Laurene và con cái của ông trong thời gian khó khăn này.

Đạo diễn người Mỹ Steven Spielberg cho biết: “Steve Jobs là nhà sáng chế lỗi lạc nhất từ sau Thomas Edison. Ông đưa thế giới đến đầu ngón tay của chúng ta.”[128]

Vinh danh

Ông được Tổng thống Ronald Reagan trao tặng Huân chương Quốc gia về Công nghệ vào năm 1984 cùng với Steve Wozniak (nằm trong số những người đầu tiên từng nhận được vinh dự này),[129] và một Giải thưởng Jefferson cho Dịch vụ công ở hạng mục “Dịch vụ công tuyệt vời nhất do một cá nhân 35 năm tuổi trở xuống” (hay còn gọi là giải thưởng Samuel S. Beard) vào năm 1987.[130]

Ngày 27 tháng 11 năm 2007, Jobs được tạp chí Fortune mệnh danh là người có quyền lực nhất trong giới kinh doanh.[131]

Ngày 5 tháng 12 năm 2007, Thống đốc bang California Arnold Schwarzenegger và Đệ nhất phu nhân Maria Shriver đưa nhân vật Jobs vào California Hall of Fame, tọa lạc tại Bảo tàng California về Lịch sử, Phụ nữ và Nghệ thuật.[132]

Tháng 8 năm 2009, Jobs được bầu là doanh nhân được giới trẻ ngưỡng mộ nhiều nhất theo một cuộc khảo sát của tổ chức thanh thiếu niên phi lợi nhuận Junior Achievement.[133]

Ngày 5 tháng 11 năm 2009, tạp chí Fortune mệnh danh Jobs là tổng giám đốc điều hành của thập kỷ.[134]

Tháng 11 năm 2009, Jobs được xếp hạng thứ 57 tronng danh sách những người quyền lực nhất thế giới của công ty truyền thông và xuất bản Forbes.[135]

Tháng 12 năm 2010, thời báo tài chính Financial Times gọi Jobs là nhân vật tiêu biểu của thời báo này trong năm 2010, phần cuối của bài luận đề cập đến trích dẫn trong tự truyện của John Sculley – cựu giám đốc điều hành PepsiCo, người từng điều hành Apple – như sau: “Apple được dự định sẽ trở thành một công ty sản phẩm tiêu dùng tuyệt vời. Đây quả là một kế hoạch điên cuồng. Công nghệ cao không thể được thiết kế và bán như một sản phẩm tiêu dùng.” Bài báo kết luận rằng làm thế nào Sculley có thể sai lầm đến vậy.[136]

Trong văn hoá đại chúng

Dựa vào tuổi trẻ, tài sản lớn uy tín cá nhân, cùng với việc thành lập Apple, Jobs trở thành một biểu tượng của nền công nghiệp và công ty Apple. Khi tạp chí Time vinh danh máy tính là “Cỗ máy của năm”, tạp chí này đăng kèm theo một tiểu sử dài về Jobs, đánh giá ông là “nhạc trưởng nổi tiếng nhất về những vật tinh vi ở tỉ lệ siêu nhỏ.”[137][138] Jobs nổi bật đặc trưng trong ba bộ phim về lịch sử của ngành công nghiệp máy tính cá nhân, bao gồm:

  • Triumph of the Nerds — phim tài liệu 3 phần năm 1996 chiếu trên PBS, nói về sự trỗi dậy của máy tính gia đình/máy tính cá nhân.
  • Nerds 2.0.1 — phim tài liệu 3 phần 1998 của chiếu trên PBS, (tiếp theo của Triumph of the Nerds) ghi lại sự phát triển của internet.
  • Pirates of Silicon Valley (Những tên cướp tại thung lũng Silicon) — phim phóng sự dựa trên những sự kiện có thật, sản xuất năm 1999, ghi lại sự phát triển của Apple và Microsoft. Trong phim này, Noah Wyle thủ vai Jobs.

Tham khảo

  1. ^ a ă “Smithsonian Oral and Video Histories: Steve Jobs”. Smithsonian Institution. 20 tháng 4 năm 1995. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2006.
  2. ^ “Apple Visionary Steve Jobs Dies At 56”. NPR. 5 tháng 10 năm 2011.
  3. ^ Gauvin, P and Arrington, V. (Aug 9, 1996). WAVERLEY STREET: Clinton stops by Palo Alto for dinner: Excited residents greet president in front of Steve Jobs’ house. Palo Alto Online. Retrieved on: 2010-07-19.
  4. ^ a ă “Apple — Press Info — Bios — Steve Jobs”. Apple Inc. May năm 2006. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2006.
  5. ^ “The Walt Disney Company and Affiliated Companies – Board of Directors”. Walt Disney Company. Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2009.
  6. ^ “Putting Pay for Performance to the Test”. New York Times. 8 tháng 4 năm 2007.
  7. ^ “Apple again pays Jobs $1 salary”. CNET News.com. 13 tháng 3 năm 2006. Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  8. ^ “Jobs’ salary remained at $1 in 2005”. AppleInsider. 14 tháng 3 năm 2006.
  9. ^ “Steve Jobs banks his $1 salary, loses $500m”. The Independent (London). 8 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2009.
  10. ^ “Forbes 400 Richest Americans”. Forbes. Tháng 3 năm 2011. Truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2011.
  11. ^ Elkind, Peter (15 tháng 3 năm 2008). “The trouble with Steve Jobs”. Fortune. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2008.
  12. ^ “Steve Jobs: Died Buddhist, Raised Lutheran”. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 7 năm 2012.
  13. ^ a ă Markoff, John (1 tháng 9 năm 1997). “An ‘Unknown’ Co-Founder Leaves After 20 Years of Glory and Turmoil”. New York Times. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2011.
  14. ^ “Steve Jobs Resigns as CEO of Apple” (Thông cáo báo chí). Apple Inc. 24 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2011.
  15. ^ “Steve Jobs Resigns as Apple CEO”. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2011.
  16. ^ IMDB, “Toy Story” Credits
  17. ^ Kahney, Leander (6 tháng 1 năm 2004). “Wired News: We’re All Mac Users Now”. Wired News. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2006.
  18. ^ “America’s Most Admired Companies: Jobs’ journey timeline”. CNNMoney.com. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2010. Jobs and a team of engineers visit Xerox PARC, where they see a demo of mouse and graphical user interface
  19. ^ Vivek Kaul (11 tháng 5 năm 2009). “What Steve Jobs did when he was fired from Apple”. DNA (newspaper).
  20. ^ a ă â b “’You’ve got to find what you love,’ Jobs says”. Stanford Report. 14 tháng 6 năm 2005. Truy cập ngày 31 tháng 3 năm 2006.“I didn’t see it then, but it turned out that getting fired from Apple was the best thing that could have ever happened to me”.
  21. ^ “Pixar History – 1986”. Pixar. Truy cập ngày 25 tháng 4 năm 2008.
  22. ^ a ă January 25, 2006 Disney buys Pixar for $7.4 bn, rediff.com
  23. ^ “The Walt Disney Company — Steve Jobs Biography”.
  24. ^ Holson, Laura M. (25 tháng 1 năm 2006). “Disney Agrees to Acquire Pixar in a $7.4 Billion Deal”. The New York Times. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2010.
  25. ^ “Pixar Becomes Unit of Disney”. The New York Times & The Associated Press. 6 tháng 5 năm 2006. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2010.
  26. ^ a ă Cringely, Robert X. (1 tháng 4 năm 2004). “Steve Jobs – Apple Computer, Pixar”. Inc. Magazine. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2006.
  27. ^ a ă http://wordswithmeaning.org/2011/08/apple-co-founder-steve-jobs-resigns.html#axzz1VuPez1aE. |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  28. ^ http://www.apple.com/pr/library/2011/08/24Letter-from-Steve-Jobs.html. |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  29. ^ a ă “Remembering Steve Jobs”. Cupertino, California: Apple Inc. 5 tháng 10 năm 2011. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2011.
  30. ^ “Apple Co-Founder Steve Jobs Dies at 56”. Chicago Tribune. 5 tháng 10 năm 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 10 năm 2011. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2011.
  31. ^
  32. ^ The Federal Bureau of Investigations; The Federal Bureau of Investigations Staff (20 tháng 2 năm 2012). The FBI File on Steve Jobs. Skyhorse Publishing Inc. tr. 27–. ISBN 978-1-62087-251-2. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2013.
  33. ^ a ă Sherman, Suzan. “BOMB Magazine: Mona Simpson by Ameena Meer”. Bombsite.com. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2010.
  34. ^ Smith, David (29 tháng 1 năm 2006). “The non-stop revolutionary”. The Guardian (London).
  35. ^ Lohr, Steve (12 tháng 1 năm 1997). “Creating Jobs”. The New York Times.
  36. ^ Alan Deutschman, Richard Siklos, Heather Halberstadt, John Brodie, Duff McDonald, Craig Offman and Richard Rushfield, “The New Establishment 2005: The 50 Most Powerful Leaders of the Information Age”, Vanity Fair, October 1, 2005.
  37. ^ Andy Behrendt, “Apple Computer mogul’s roots tied to Green Bay”, Green Bay Press-Gazette, December 4, 2005.
  38. ^ David Smith, “The non-stop revolutionary”, The Observer (U.K.), January 26, 2006.
  39. ^ Rob Waugh, additional reporting by Paul Henderson, “iGod—how Apple went bad, and made billions from doing it”, Daily Mail (U.K.), April 30, 2008.
  40. ^ “Steve Jobs, Apple’s iGod: Profile”, Telegraph (U.K.), January 14, 2009.
  41. ^ Elkind, Peter (4 tháng 3 năm 2008). “The trouble with Steve Jobs”. CNN.
  42. ^ “Biography: Steve Jobs”. The Apple Museum. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2006.
  43. ^ http://collegeapps.about.com/od/choosingacollege/tp/top_colleges.htm
  44. ^ Campbell, Duncan (8 tháng 6 năm 2004). “The Guardian Profile: Steve Jobs”. The Guardian (UK). Truy cập ngày 31 tháng 3 năm 2006.
  45. ^ Andrews, Amanda (14 tháng 1 năm 2009). “Steve Jobs, Apple’s iGod: Profile”. The Daily Telegraph (UK). Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2009.
  46. ^ “Steve Jobs profile: Apple’s hard core”. Edinburgh: News scotsman. 11 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2009.
  47. ^ a ă Markoff, John (2005). What the Dormouse Said: How the 60s Counterculture Shaped the Personal Computer Industry. The Penguin Group. ISBN 0-670-03382-0. pg. xviii–xix.
  48. ^ Letters – General Questions Answered, Woz.org
  49. ^ Wozniak, Steven: “iWoz“, a: pages 147–148, b: page 180. W. W. Norton, 2006. ISBN 978-0-393-06143-7
  50. ^ Kent, Stevn: “The Ultimate History of Video Games”, pages 71–73. Three Rivers, 2001. ISBN 0-7615-3643-4
  51. ^ “Player 2 Stage 1: The Coin Eaters”. Thedoteaters.com. 29 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  52. ^ “Breakout”. Arcade History. 25 tháng 6 năm 2002. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  53. ^ “Classic Gaming: A Complete History of Breakout”. Classicgaming.gamespy.com. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  54. ^ “Pixar Founding Documents”. Alvyray.com. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  55. ^ Wolff, Michael, “iPod, Therefore I am”, Vanity Fair magazine, April, 2006. Retrieved September 3, 2010.
  56. ^ Apple Computer, Inc. Finalizes Acquisition of NeXT Software Inc., Apple Inc., February 7, 1997. Retrieved on June 25, 2006.
  57. ^ “Apple Formally Names Jobs as Interim Chief”. New York Times (New York). 17 tháng 9 năm 1997. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2011.
  58. ^ “The once and future Steve Jobs”. Salon.com. 11 tháng 10 năm 2000.
  59. ^ Norr, Henry (6 tháng 1 năm 2000). “MacWorld Expo / Permanent Jobs / Apple CEO finally drops ‘interim’ from title”. SF Gate (San Francisco). Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2011.
  60. ^ “Real Artists Ship”.
  61. ^ “Apple Improves Recycling Plan”. PC Magazine. 21 tháng 4 năm 2006.
  62. ^ Siegler, MG. “Steve Jobs Resigns As CEO Of Apple”. TechCrunch. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2011.
  63. ^ Gupta, Poornima (18 tháng 8 năm 2011). “Steve Jobs Quits”. Reuters.com. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2011.
  64. ^ “AAPL: Summary for Apple Inc.- Yahoo! Finance”. Finance.yahoo.com. 2 tháng 1 năm 2007. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2011.
  65. ^ Steve Jobs từ chức CEO Apple, doanh nhân toàn cầu tiếc nuối VnExpress. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2011. (tiếng Việt)
  66. ^ Valentino-DeVries, Jennifer (24 tháng 8 năm 2011). “Apple’s Stock: Looks Like Jobs’s Departure Was Priced In”. The Wall Street Journal. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2011.
  67. ^ Steve Schaefer (26 tháng 7 năm 2011). “Forbes”. Forbes. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2011.
  68. ^ “DIS: Summary for Walt Disney Company (The) Commo- Yahoo! Finance”. Finance.yahoo.com. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2011.
  69. ^ “Executive salaries on the rise again”. Slideshow (bằng Australian). Nine MSN. tr. 5. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2011.
  70. ^ “Steve Jobs is $300 million richer”. Fortune. Retrieved June 10, 2010.
  71. ^ “The 400 Richest Americans 2009”. Fortune. Retrieved August 12, 2010.
  72. ^ “Thoughts On The Steve Jobs Legacy”. Bloomberg Businessweek. Retrieved August 12, 2010.
  73. ^ “The Trouble With Steve Jobs”. Fortune. Retrieved August 12, 2010.
  74. ^ “Ai thừa kế 8,3 tỷ USD của Steve Jobs?” “24H.COM.VN” Thứ Sáu, ngày 07/10/2011, 10:54
  75. ^ “New questions raised about Steve Jobs’s role in Apple stock options scandal”. 28 tháng 12 năm 2006.
  76. ^ “Apple restates, acknowledges faked documents”. EE Times. 29 tháng 12 năm 2006. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2007. Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  77. ^ “Group Wants $7B USD From Apple, Steve Jobs, Executives Over Securities Fraud”.
  78. ^ “Apple, Steve Jobs, Executives, Board, Sued For Securities Fraud”.
  79. ^ Colvin, Geoff (19 tháng 3 năm 2007). “Steve Jobs’ Bad Bet.”. Fortune. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2011.
  80. ^ Dumaine, Brian (18 tháng 10 năm 1993). “AMERICA’S TOUGHEST BOSSES In an era of endless restructuring, cutting heads like Robespierre on a rampage is just average. These leaders inflict pain by messing with your mind as well. Here’s what they’re like to work for”. CNN.
  81. ^ Appleyard, Bryan (16 tháng 8 năm 2009). “Steve Jobs: The man who polished Apple”. The Sunday Times (UK). tr. 2. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2011.
  82. ^ “JOBS MACWORLD 07”. blog.seattlepi.nwsource.com. 2007. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  83. ^ Floyd Norman (19 tháng 1 năm 2009). “Steve Jobs: A Tough Act to Follow”. Jim Hill Media. Truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2009.
  84. ^ Hafner, Katie (30 tháng 4 năm 2005). “Steve Jobs’ Review of His Biography: Ban It”. The New York Times. tr. Technology. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2006.
  85. ^ Weinman, Sarah (17 tháng 6 năm 2010). “Education Publisher John Wiley & Sons Closes Fiscal Year on a Strong Note”. DailyFinance (AOL). Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2010.
  86. ^ “IN/”Jobs, Steven”” “[[United States Government|Governmental]] patent database”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2010. Tựa đề URL chứa liên kết wiki (trợ giúp)
  87. ^ “IN/”Jobs, Steve”” “[[United States Government|Governmental]] patent database”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2010. Tựa đề URL chứa liên kết wiki (trợ giúp)
  88. ^ a ă â b Evangelista, Benny (2 tháng 8 năm 2004). “Apple’s Jobs has cancerous tumor removed”. San Francisco Chronicle. tr. A1. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2006.
  89. ^ “Pancreatic Cancer Treatment”. Mayo Clinic. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  90. ^ NY Times
  91. ^ Elmer, Philip (13 tháng 6 năm 2008). fortune.cnn. com/2008/06/13/steve-jobs-life-after-the-whipple/?source=yahoo_quote “Steve Jobs and Whipple”. Apple20.blogs. fortune.cnn.com. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  92. ^ “Looking very thin, almost gaunt”: Kahney, Leander. “Has Steve Jobs Lost His Magic?”. Cult of Mac. Wired News. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2006.
  93. ^ “[The audience was] uninspired (and concerned) by Jobs’ relatively listless delivery”: Meyers, Michelle. “Jobs speech wasn’t very Jobs-like”. BLOGMA (CNET News.com). Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2006.
  94. ^ Saracevic, Al (9 tháng 8 năm 2006). “Where’s Jobs’ Mojo?”. San Francisco Chronicle. tr. C1. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2006.
  95. ^ Cheng, Jacqui. “What happened to The Steve we know and love?”. Infinite Loop. Ars Technica. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2006.
  96. ^ Claburn, Thomas (11 tháng 8 năm 2006). “Steve Jobs Lives!”. InformationWeek. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2007.
  97. ^ “Business Technology: Steve Jobs’ Appearance Grabs Notice, Not Just the IPhone”. The Wall Street Journal. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  98. ^ “Apple says Steve Jobs feeling a little under the weather” in AppleInsider.
  99. ^ Elmer, Philip (13 tháng 6 năm 2008). fortune.cnn. com/2008/06/13/steve-jobs-life-after-the-whipple/ “Fortune Magazine Article”. Apple20.blogs. fortune.cnn.com. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  100. ^ “Steve Jobs and Apple” Marketing Doctor Blog. July 24, 2008.
  101. ^ Talking Business: Apple’s Culture of Secrecy The New York Times (July 26, 2008).
  102. ^ “Steve Jobs’ Obituary, As Run By Bloomberg”. Gawker Media. 27 tháng 8 năm 2008. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2008.
  103. ^ Moore, Matthew (28 tháng 8 năm 2008). “Steve Jobs Obituary Published By Bloomberg”. The Daily Telegraph (UK). Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2008.
  104. ^ “Bloomberg mistakenly publishes Steve Jobs obituary”. Yahoo! News. Yahoo!. 28 tháng 8 năm 2008. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 8 năm 2008. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2008.[liên kết hỏng]
  105. ^ “Bloomberg publishes Jobs obit but why?”. Zdnet Blogs. ZDnet. 28 tháng 8 năm 2008. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2008.
  106. ^ “Apple posts ‘Lets Rock’ event video”. Macworld. 10 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2008.
  107. ^ “Live from Apple’s “spotlight turns to notebooks” event”. Engadget. 14 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 14 tháng 10 năm 2008.
  108. ^ Stone, Brad (17 tháng 12 năm 2008). “Apple’s Chief to Skip Macworld, Fueling Speculation”. The New York Times. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2010.
  109. ^ Apple abandons Macworld amid Jobs illness rumours Daily Headlines – GQ.com UK
  110. ^ “Steve Jobs’ Health Declining Rapidly, Reason for Macworld Cancellation – Steve Jobs’ health”. Gizmodo. 30 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  111. ^ Jobs, Steve (5 tháng 1 năm 2009). “Letter from Apple CEO Steve Jobs”. Apple.com. Apple Inc. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2009.
  112. ^ “Apple’s Jobs admits poor health”. BBC News. 5 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 5 tháng 1 năm 2009.
  113. ^ a ă “Apple Media Advisory”. Apple Inc. 14 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2009.
  114. ^ “Steve Jobs Receives Liver Transplant – Methodist Le Bonheur Healthcare”. Methodisthealth.org. 23 tháng 6 năm 2009. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.[liên kết hỏng]
  115. ^ a ă liver. transplant/index.html “Steve Jobs recovering after liver transplant”. CNN. 23 tháng 6 năm 2009. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  116. ^ Helft, Miguel (17 tháng 1 năm 2010). “Apple Says Steve Jobs Will Take a New Medical Leave”. The New York Times. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2010.
  117. ^ “Steve Jobs to take medical leave of absence but remain Apple CEO”.
  118. ^ Abell, John (8 tháng 6 năm 2011). “Video: Jobs Pitches New ‘Mothership’ to Approving Cupertino City Council”. Epicenter. Wired. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2011.
  119. ^ “Apple Resignation Letter” (Thông cáo báo chí). Apple. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2011.
  120. ^ Steve Jobs, Apple Co-Founder, Is Dead – WSJ.com
  121. ^ “Statement by Apple’s Board of Directors”. MarketWatch. 5 tháng 10 năm 2011. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2011.
  122. ^ Apple – Remembering Steve Jobs
  123. ^ Griggs, Brandon (5 tháng 10 năm 2011). “Steve Jobs, Apple founder, dies”. CNN.
  124. ^ President Obama on the Passing of Steve Jobs: “He changed the way each of us sees the world.” | The White House
  125. ^ Steve Jobs
  126. ^ Steve Jobs, co-founder of Apple, has passed away at 56 – Engadget
  127. ^ Bill Gates, Mark Zuckerberg, Other CEOs and Celebrities React to Steve Jobs’ Death – Yahoo! News
  128. ^ Disney CEO: “Jobs Was Such an Original”
  129. ^ “THE NATIONAL MEDAL OF TECHNOLOGY RECIPIENTS 1985 Laureates”. Uspto.gov. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  130. ^ “National Winners | public service awards”. Jefferson Awards.org. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  131. ^ “25 most powerful people in business 1. Steve Jobs”. CNN. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  132. ^ Jobs inducted into California Hall of Fame, California Museum. Retrieved 2007.
  133. ^ “Steve Jobs bigger than Oprah!” (PDF). Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  134. ^ Lashinsky, Adam (5 tháng 11 năm 2009). “Steve Jobs: CEO of the decade”. CNN. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2010.
  135. ^ Noer, Michael (11 tháng 11 năm 2009). “The World’s Most Powerful People”. Forbes.
  136. ^ Richard Waters and Joseph Menn, “Silicon Valley visionary who put Apple on top,” Financial Times, December 22, 2010. The actual text from the biography is:
    Apple was supposed to become a wonderful consumer products company. That’s why it hired a soft-drinks guy in the first place. By now, however, I knew this was a lunatic plan; our race to realize it had been a death march. Technology companies are only superficially in the same category as consumer products companies. We couldn’t bend reality to all our dreams of changing the world. The world would also have to change us. Our perspective had been hopelessly wrong. High tech could not be designed and sold as a consumer product. The consumer business had collapsed at the end of 1984. Most people who bought computers stuffed them in the closet because balancing a checkbook wasn’t reason enough to flick on the switch. Consumers weren’t ready to put computers in their homes as easily as they installed telephones, refrigerators, televisions, and even Cuisinarts. They weren’t willing to pay a couple of thousand dollars for something they didn’t know what to do with.

    John Sculley and John A. Byrne, Odyssey: Pepsi to Apple – a journey of adventure, ideas and the future, Harper & Row, 1987

  137. ^ Cocks, Jay; Michael Moritz (3 tháng 1 năm 1983). “The Updated Book of Jobs”. Time. Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2011.
  138. ^ Golden, Frederic (3 tháng 1 năm 1983). “Other Maestros of the Micro”. Time. Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2011.

Liên kết ngoài

Sự kiện Tĩnh Khang

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Sự kiện Tĩnh Khang (hay còn được gọi là Sự biến Tĩnh Khang) là một biến cố lớn trong lịch sử nhà Đại Tống, Trung Quốc, đánh dấu sự diệt vong của vương triều Bắc Tống.

Hoàn cảnh

Đầu thế kỷ 10, Tống Chân Tông vạch ra Thiền Uyên chi minh, để đối phó mặt phía bắc giáp với triều Liêu, sau khi Liêu xua quân nam hạ, tấn công tới Thiền Châu. Tiếng là quân Tống thắng trận, nhưng mỗi năm phải tiến cống bạc, lụa, trà và tiền với một số lượng khổng lồ. Dưới thời Tống Nhân Tông, người Liêu lại muốn động binh, vấp phải Địch Thanh nên không đánh, chỉ sai sứ sang đòi tăng thêm khoản cống nộp với tên gọi là “nạp” chứ không phải “ban”. Tuy Tống Nhân Tông lợi dụng dịp tốt này để khiến Liêu và Tây Hạ trở mặt, nhưng mối thù giữa Tống và Liêu ngày càng chồng chất. Chính con trai của Dương Diên Chiêu, tướng Dương Văn Quảng cũng đã từng dâng vua Tống Thần Tông những sách lược để thu phục Yên Vân thập lục châu từ tay Liêu, nhưng Tống vẫn không có cơ hội.

Khoản thời gian Tống Triết Tông tại vị, Tây Hạ thua trận quân Tống, không dám manh động. Liêu Thiên Tộ Đế bỏ bê chính sự, lại xúc phạm người Nữ Chân, phạm phải sai lầm với Hoàn Nhan A Cốt Đả, khiến người Nữ Chân khởi binh. Tống Huy Tông nhân cơ hội này mà liên kết với người Nữ Chân, lập ra Hải Thượng chi minh, cùng hợp sức đối kháng quân Liêu.

Chiến dịch Yên Kinh

Khi triều Liêu đã mất Thượng Kinh và Trung Đô, bị buộc phải nam dời, Đồng QuánThái Kinh cung thỉnh được đánh Liêu để lấy Yên Vân thập lục châu. Người Liêu thấy quân Tống, đã định xin hàng, nhưng Thái Kinh và Đồng quán kiêu căng tự đắc, xem thường người Liêu, lại đánh tới cùng. Người Liêu tuyệt vọng, cùng cực, đánh tan quân Tống. Tuy quân Tống chiếm được Yên Kinh nhưng lúc này tướng Tống là Lưu Cáp phải cầu cứu quân Kim. U Châu mấy chốc lại tràn đầy chiến sự giữa quân Tống và tàn quân Liêu.

Khi Lưu Cáp và Nhạc Phi tới trại quân Kim, Hoàn Nhan Niêm Hãn không tiếc lời sỉ nhục người Tống. Tuy vậy, quân Kim vẫn khởi binh tiến đánh, nhưng đánh dẹp quân Liêu rồi thì lại chiếm luôn Yên Kinh.

Người Nữ Chân khinh thường nhà Tống có mười vạn quân hơn mà không đánh nổi quân Liêu, chê cười nhà Tống yếu ớt. Kim Thái Tông lúc đầu chẳng màng đến nhà Tống, tuy nhiên sau lại thấy nhà Tống lỏng lẻo, muốn có ý đánh Tống.

Quan hệ đôi bên

Người Nữ Chân liên tục ra yêu sách và yêu cầu đối với triều Tống. Tống Huy Tông muốn cầu an, đáp ứng các yêu cầu của người Kim. Khoảng thời gian này, Tống cũng ngầm kêu gọi người Khiết Đan phản Kim hàng Tống. Tướng Trương Giác từng theo Kim nay phản Kim hàng Tống, quy phục cả một khu vực lớn phía bắc Yên Vân cho Tống. Người Kim muốn đánh, nhưng Trương Giác có kỵ binh Khiết Đan và viện quân Tống nên đánh bại quân Kim. Quân Kim dồn quân đánh nốt, khiến cho triều Tống khuynh đảo. Rốt cuộc để yên bề biên cương, năm 1123, vua Tống trảm Trương Giác rồi cầu an với quân Kim. Tống-Kim từ đó đã không còn quan hệ tốt đẹp, bản thân Kim Thái Tông thấy Tống đã suy yếu, cũng đã muốn xâm lược đến nơi.

Chiến tranh Bắc Tống – Kim (lần 1)

Hai năm sau khi Trương Giác bị hành hình, Kim Thái Tông phái quân nam hạ, lấy cớ Tống phạm phải Hải Thương Chi Minh. Người Nữ Chân vốn là dân tộc du mục, lại vừa trải qua chinh chiến, không ngại gian khó, đánh quân Tống thế như chẻ tre. Toàn cõi phía bắc Đại Tống chỉ còn thành Thái Nguyên và Đại Đồng là chống cự ngoan cường, ngoài ra các thành khác như Bảo Định, Định Châu, Hình Đài và Chính Định không phải bị tuyệt diệt thì cũng đầu hàng. Hoàn Nhan Niêm Hãn tiến thoái lưỡng nan, đánh không nổi thành Thái Nguyên, tưởng chừng mang hy vọng được cho Đại Tống. Tuy vậy nhưng quân Kim của Hoàn Nhan Tông Bật đã đánh tới chân thành Biện Kinh (Khai Phong).

Lúc này Tống Huy Tông quá hoảng sợ mà nhường ngôi cho Triệu Hoàn – Tống Khâm Tông, thân thì lo chạy đến Kim Lăng trú đỡ. Khâm Tông nhút nhát rất sợ người Kim, ngày đêm ăn ngủ không yên. Quân Kim đốc quân đánh thành, ngoại thành nội thành đều thất kinh. Nhiều binh sỹ đào ngũ hy vọng sẽ sống sót qua thảm hoạ diệt vong.

Quân Kim vốn chủ lực kỵ binh, không giỏi công thành. Thừa Tướng Lý Cương đốc thúc Cấm Quân, đẩy lùi quân Kim. Biện Kinh coi như giữ vững. Quân Kim đánh thành không xong, liệu đường rút lui về nước, tránh tai hại như trận chiến Thiền Uyên giữa Tống-Liêu năm xưa.

Hậu kỳ cuộc chiến đầu tiên

Kim Thái Tông lúc này yêu cầu nhà Tống cắt đất Thái Nguyên và gửi con tin qua Thượng Kinh (nay thuộc Cáp Nhĩ Tân, Hắc Long Giang), cộng thêm khoản chiến phí và tiền cống nộp. Tống Khâm Tông bất chấp lời can gián, vẫn đáp ứng người Kim. Cửu Hoàng Tử Triệu Cấu (vua Tống Cao Tông sau này) qua sứ Kim, còn có Nhạc Phi đi theo làm vệ sỹ.

Hoàng tử nước Kim là Hoàn Nhan Tông Bật hay Ngột Truật thấy Triệu Cấu thì kính nể, nhưng Kim Thái Tông thì lo sợ, bởi Triệu Cấu hùng tâm tráng chí, khẩu khí hơn người, Kim Thái Tông lo sợ sau này sẽ thành đại hoạ, do đó mà có ý định giết đi. Chuyện vỡ lở, Triệu Cấu cùng Nhạc Phi và tuỳ tùng chạy về biên giới đất Tống.

Tĩnh Khang chi biến

Lấy cớ triều Tống bội ước, quân Kim nhanh chóng áp đảo và đánh phá tới kinh sư Biện Lương. Lần này thì Triệu Cấu cùng quần thần phải chạy về Kim Lăng để chiêu mộ binh sỹ Cần Vương. Tuy nhiên chưa đầy một tháng thì quân Kim phá thành.

Tống Khâm Tông tin rằng người Kim sẽ không bội ước mà đánh, tuy nhiên quân Kim lại đã đến dưới chân thành. Binh tướng Đại Tống khi thấy quân Kim, vẫn hãy còn chưa kịp tin vào mắt mình. Quân Kim đánh thành gấp gáp, quân Tống chưa đánh đã thua. Thành ngoài bị vỡ thì tới thành trong. Quân tràn vào, giết hết người trong thành, lại còn cướp bóc và phá nát Biện Kinh. Khi quân Kim vào tới Hoàng Thành thì Bắc Tống coi như đã chấm dứt.

Cha con Tống Huy Tông và Tống Khâm Tông bị bắt về Thượng Kinh. Năm 1127, Kim Thái Tông phế truất nhị đế, giam lỏng trong tù. Cùng đi với nhị đế còn có hàng trăm văn quan. Các võ tướng một số đầu hàng, bị giết hay xuôi nam theo Triệu Cấu. Một lượng lớn binh sỹ Tống và dân thường vô tội đã bị quân Kim sát hại.

Bắc Tống từ đây kể như diệt vong. Người Tống gọi sự kiện này là “Tĩnh Khang Chi Biến”.

Trương Bang Xương được người Kim lập làm Hoàng Đế bù nhìn để trấn áp người Hán, lấy quốc hiệu là Sở. Mỗi năm Sở phải cung cấp tiền bạc vàng lụa cho Kim.

Hậu quả

Bắc Tống từ đây diệt vong. Một số cựu thần Bắc Tống chạy xuống phía nam, lập Triệu Cấu lên ngôi, hiệu là Cao Tông, sử gọi đó là nhà Nam Tống.

Đối với người Tống đây là một sự nhục nhã to lớn. Người Kim thu được Trung Nguyên, song người Hán thù ghét người Nữ Chân, tổ chức dân quân đánh phá quân Kim. Các tướng Tống lưu vong thì tổ chức giặc cướp, liên tục công kích hay phá trại quân Kim. Thậm chí người Khiết Đan cũng nổi dậy khiến quân Kim bị phân tâm.

Chiến tranh Nam Tống và Kim bắt đầu từ sau Tĩnh Khang chi biến.

Thay đổi lãnh thổ

Lúc Tống Cao Tông mới xuống phía nam, lãnh thổ Đại Tống vẫn hãy còn chưa bị mất mát nhiều. Đông tới Hoài Nam, Tây vẫn còn Thiểm Tây. Nhưng sau đó do Cao Tông nhút nhát kéo về Lâm An nên toàn cõi Thiểm và Hoài mất hết. Quân Kim đã có lúc đóng quân ngoài thành Lâm An. Đại Tống nay chỉ còn nửa mảnh giang sơn.

Trong văn hóa

Sự kiện này được nhắc đến trong tác phẩm Anh hùng xạ điêu của nhà văn Kim Dung, theo đó, trong tuyện có hai nhân vật là Quách Tĩnh và Dương Khang, tên của họ là do đạo sĩ Khưu Xứ Cơ đặt để ghi nhớ mối hận của sự kiện Tĩnh Khang này.

Xem thêm